Top 10 Rembrandt van Rijn Schilderijen

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (1606-1669) geldt wereldwijd als de absolute grootmeester van de Hollandse Gouden Eeuw. Zijn nalatenschap omvat circa driehonderd schilderijen, evenzoveel etsen en duizenden tekeningen. Met zijn ongeëvenaarde beheersing van clair-obscur, het dramatische contrast tussen fel licht en diepe schaduw, wist hij menselijke emoties en Bijbelse vertellingen met een ongekende psychologische diepgang op doek vast te leggen. Dit zijn de tien beroemdste en belangrijkste meesterwerken van Rembrandt.

10. Marten Soolmans en Oopjen Coppit

In 1634 schilderde de 28-jarige Rembrandt twee monumentale pendanten ter ere van het huwelijk tussen de welgestelde Amsterdamse regentendochter Oopjen Coppit en Marten Soolmans, de zoon van een welvarende Vlaamse suikerraffinadeur.

Het zijn de enige levensgrote, staande portretten ten voeten uit die de meester ooit heeft vervaardigd. Gekleed in weelderig zwart fluweel, afgezet met ragfijn kant en opzichtige schoenrozetten, stralen de pasgetrouwden ongekende rijkdom en aristocratische allure uit.

De twee doeken verwierven begin 2016 opnieuw wereldwijde faam toen Nederland en Frankrijk gezamenlijk optrokken om de meesterwerken aan te kopen van de bankiersfamilie Rothschild. Met een astronomisch aankoopbedrag van 160 miljoen euro behoorden ze direct tot de duurste schilderijen ter wereld. Het Rijksmuseum en het Louvre bezitten elk één portret, onder de strikte afspraak dat het onafscheidelijke echtpaar altijd gezamenlijk wordt tentoongesteld.

9. Bathseba met de brief van koning David

Weinig historische schilderijen vangen een moreel dilemma zo trefzeker als dit doek uit 1654. Waar eerdere schilders het Bijbelse verhaal van Bathseba vooral gebruikten als aanleiding om een verleidelijke badderscène te schilderen, richtte Rembrandt zich volledig op haar innerlijke strijd. In haar hand houdt ze de brief waarin koning David haar sommeert naar het paleis te komen, terwijl haar echtgenoot Uria aan het front vecht.

Haar weemoedige blik en licht gebogen hoofd verraden dat ze weet wat haar te wachten staat: weigeren is onmogelijk, maar instemmen brengt schande en verraad met zich mee. Als model diende Rembrandts geliefde Hendrickje Stoffels. Dokter Louis La Caze schonk het werk in de negentiende eeuw aan het Louvre in Parijs, waar het nog altijd een van de hoogtepunten van de Hollandse School vormt.

8. De terugkeer van de verloren zoon

Met een monumentaal formaat van ruim tweeënhalve meter hoog geldt dit schilderij uit circa 1668 als een van Rembrandts laatste meesterwerken. Het verbeeldt de bekende parabel uit het Evangelie volgens Lucas, op het moment dat de berouwvolle zoon na jaren van verkwisting knielt voor zijn vader. Uit het diepe donker lichten slechts enkele gezichten op, waaronder dat van de oudere broer die met gekruiste armen toekijkt.

Wie de handen van de vader nauwkeurig bestudeert, ziet een van Rembrandts meest fijnzinnige details. De linkerhand is hoekig, gespierd en krachtig, een typische vaderhand die steun biedt. De rechterhand is daarentegen slanker, zachter en tederder van vorm, een moederlijke hand die troost. Met dit contrast verenigde de kunstenaar vaderlijke kracht en moederlijke barmhartigheid in één enkel gebaar.

7. Christus in de storm op het meer van Galilea

Tussen de honderden portretten en Bijbelse taferelen van Rembrandt bevindt zich slechts één enkel zeegezicht. Op dit dramatische doek uit 1633 vechten de discipelen tegen huizenhoge golven op het meer van Galilea, terwijl Jezus kalm blijft te midden van de paniek. De jonge Rembrandt schilderde zichzelf brutaalweg mee op de boot: als de veertiende man die met één hand angstig zijn baret vasthoudt.

Het meesterwerk verwierf een tragische status door een van de beruchtste misdrijven uit de kunstgeschiedenis. Op 18 maart 1990 werd het doek samen met twaalf andere kunstwerken gestolen uit het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston door dieven verkleed als politieagenten. Ondanks een uitgeloofde beloning van tien miljoen dollar ontbreekt van het doek nog altijd ieder spoor. In het museum hangt de lege lijst nog steeds aan de muur als herinnering.

6. De Staalmeesters

In tegenstelling tot de gebruikelijke, stijve groepsportretten uit de zeventiende eeuw bracht Rembrandt in 1662 een ongekende dynamiek in het gezelschap van de Amsterdamse lakenkeurders. De heren, die toezicht hielden op de kwaliteit van geverfde lakenstoffen met behulp van ‘stalen’ (proeflappen), lijken net op te kijken van hun vergadertafel. Het wekt de illusie dat de toeschouwer zojuist de kamer is binnengelopen en hun werkzaamheden onderbreekt.

Röntgenonderzoek heeft aangetoond dat Rembrandt intensief heeft geëxperimenteerd met de compositie. Zo verplaatste hij de man uiterst links meerdere keren om een natuurlijke balans tussen de personages te vinden. Het werk hing oorspronkelijk in het Staalhof aan de Staalstraat in Amsterdam en geldt als het absolute ijkpunt voor zeventiende-eeuwse regentenstukken.

5. Zelfportret met twee cirkels

Geen enkele schilder uit de kunstgeschiedenis heeft zijn eigen gelaat zo genadeloos en indringend vastgelegd als Rembrandt. Waar hij zich op jonge leeftijd nog graag uitdoste met gevederde baretten en gouden kettingen, toont dit late meesterwerk uit circa 1665 de schilder in zijn meest kwetsbare en pure vorm. Gekleed in een eenvoudig werktenue met een linnen schildersmuts kijkt de meester de toeschouwer onverstoorbaar aan, met zijn palet, penselen en schildersstok ferm in de hand.

Het werk, te bewonderen in Kenwood House in Londen, ontleent zijn roem mede aan een hardnekkig raadsel: de twee geheimzinnige cirkels op de achterwand. Volgens een klassieke interpretatie verwijzen ze naar de legende van de Italiaanse kunstenaar Giotto, die zijn meesterschap bewees door uit de losse hand een volmaakte cirkel te trekken.

Rembrandt demonstreert hiermee zijn onaantastbare vakmanschap op een doek dat algemeen geldt als een van de meest ontzagwekkende zelfportretten ooit gemaakt.

4. Het Joodse bruidje

Vincent van Gogh verklaarde ooit dat hij met plezier tien jaar van zijn leven wilde inleveren als hij twee weken voor dit schilderij mocht zitten met slechts een korst droog brood.

Het Joodse bruidje, voltooid rond 1667, toont een man die teder zijn hand op de borst van een vrouw legt, terwijl zij haar hand zachtjes op de zijne rust. De titel is een negentiende-eeuwse toevoeging; waarschijnlijk stelt het paar de Bijbelse figuren Isaak en Rebekka voor.

De virtuositeit zit vooral in het revolutionaire verfgebruik. Waar tijdgenoten streefden naar een gladde, geëmailleerde afwerking, bracht Rembrandt de gouden mouw van de man aan met dikke lagen verf in hoog reliëf, deels met een paletmes geboetseerd. Hierdoor vangt de verf letterlijk het invallende licht en krijgt de stof een glans die geen enkele traditionele verfmengeling kan evenaren.

3. Danaë

Een levensgroot vrouwelijk naakt baadt in een warme, goudgele gloed: in dit doek uit 1636 gaf Rembrandt zijn eigen draai aan de Griekse mythe van Danaë. De prinses was door haar vader opgesloten in een bronzen toren, maar werd bezocht door oppergod Zeus in de gedaante van een gouden regenbui. Rembrandt verving de traditionele muntenregen door puur, tastbaar licht dat over haar lichaam strijkt.

Het schilderij kende een bewogen geschiedenis. Rembrandt schilderde oorspronkelijk het gezicht van zijn vrouw Saskia van Uylenburgh, maar paste de gelaatstrekken na haar dood aan naar die van Geertje Dircx. In 1985 ontsnapte het doek in de Hermitage in Sint-Petersburg ternauwernood aan de ondergang toen een bezoeker er zwavelzuur overheen gooide en er twee keer met een mes in sneed. Na een minutieuze restauratie van twaalf jaar is het meesterwerk weer voor publiek te zien.

2. De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp

In 1632 vestigde de net naar Amsterdam verhuisde Rembrandt zijn reputatie definitief met dit baanbrekende groepsportret. Het Amsterdamse chirurgijnsgilde gaf opdracht om hun jaarlijkse openbare ontleding vast te leggen. Dr. Nicolaes Tulp demonstreert de spieren en pezen van de linkerarm van de geëxecuteerde crimineel Adriaan Adriaanszoon, beter bekend als Het Kindt.

In plaats van de artsen keurig op een rij te zetten, groepeerde Rembrandt hen in een dynamische piramidevorm rond het lijk. De verschillende gezichtsuitdrukkingen, van intense concentratie tot lichte ontzetting, tonen Rembrandts vermogen om wetenschappelijke nieuwsgierigheid tastbaar te maken. Koning Willem I kocht het werk in 1828 aan voor het Mauritshuis in Den Haag, waar het sindsdien tot de absolute topstukken behoort.

1. De Nachtwacht

Het kroonjuweel van de Gouden Eeuw dankt zijn wereldberoemde bijnaam aan een historisch misverstand. De officiële titel luidt ” De compagnie van kapitein Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren” .

Pas in de achttiende eeuw kreeg het werk de naam “De Nachtwacht”  omdat een dikke laag verouderde vernis en roet het tafereel dermate had verduisterd dat men dacht dat het zich ’s nachts afspeelde.

Toen het schuttersstuk in 1642 werd voltooid, brak Rembrandt met alle heersende conventies. Hij schilderde geen statische heren aan een feestmaal, maar een schutterscompagnie die letterlijk in beweging komt. Kapitein Banning Cocq geeft met een handgebaar het bevel tot marcheren, trommels roeren zich, banieren worden geheven en een geheimzinnig verlicht meisje draagt een dode kip aan haar riem als symbool van het schuttersgilde.

Tijdens een verhuizing naar het Stadhuis op de Dam in 1715 werd het doek aan alle vier de zijden meedogenloos ingekort om tussen twee deuren te passen. Ondanks die verminking blijft het reusachtige doek de publiekstrekker van de Eregalerij in het Rijksmuseum, waar het recent tijdens het grootschalige restauratieproject *Operatie Nachtwacht* met de modernste scantechnieken tot in het kleinste detail is ontrafeld.

Meer beroemde schilders

• 10 Beroemde Nederlandse Schilders
• Vincent van Gogh Schilderijen top 10
• Johannes Vermeer Schilderijen
• Leonardo Da Vinci Schilderijen
• Top 10 Salvador Dali Schilderijen
• Top 10 Piet Mondriaan Schilderijen
• Pablo Picasso Schilderijen
• Top 10 Beroemdste Schilderijen
• 10 Mona Lisa weetjes
• 10 Beroemde zelfportetten
• 10 Duurste Schilderijen
• Top 10 Italiaanse Schilders