Vraag iemand om vijf wereldberoemde kunstschilders te noemen en de kans is levensgroot dat er minstens één Italiaanse grootmeester tussen zit. Dat is geen toeval: eeuwenlang vormde het Italiaanse schiereiland de kraamkamer van de westerse schilderkunst, met name tijdens de renaissance. Tussen de veertiende en zestiende eeuw stonden wetenschap, anatomie en kunst in het middelpunt van de samenleving, aangewakkerd door rijke handelssteden zoals Florence, Rome en Venetië.
Van vroege perspectiefpioniers en meesterlijke beeldhouwers tot flamboyante coloristen en dramatische licht-donkertovenaars: dit zijn de tien klassieke Italiaanse schilders die je echt moet kennen, gerangschikt van tien naar een.
10. Sandro Botticelli (1445-1510)
Onder de bescherming van de machtige bankiersfamilie De’ Medici groeide Sandro Botticelli in Florence uit tot de meester van gracieuze, vloeiende lijnen en dromerige taferelen. Terwijl de meeste van zijn tijdgenoten zich uitsluitend waagden aan bijbelse taferelen, schilderde hij grootschalige heidense mythen. Zijn wereldberoemde meesterwerken De Geboorte van Venus en Primavera (Lente), beide te bewonderen in het Uffizi in Florence, worden gerekend tot de grootste pronkstukken van de vroege renaissance.
Zijn latere levensjaren kenden echter een dramatische ommekeer. Onder invloed van de fanatieke Dominicaanse boeteprediker Girolamo Savonarola raakte Botticelli in een diepe religieuze crisis. Hij keerde de antieke mythologie de rug toe en schilderde nog uitsluitend sobere, vrome devotiestukken. Volgens kunstenaarsbiograaf Giorgio Vasari gooide de kunstenaar tijdens de beruchte Vreugdevuren der IJdelheden in 1497 zelfs een aantal van zijn eigen mythologische werken op de brandstapel.
9. Giovanni Bellini (ca. 1430-1516)
Giovanni Bellini geldt als de belangrijkste aartsvader van de Venetiaanse schilderschool. Waar Italiaanse schilders eeuwenlang werkten met eitempera, omarmde Bellini als een van de eersten in Italië de olieverftechniek die vanuit de Nederlanden kwam overwaaien. Door transparante olielagen over elkaar aan te brengen, slaagde hij erin het zachte, vochtige gouden licht van de Venetiaanse lagune op paneel te vangen. Zijn weelderige altaarstukken en harmonieuze landschappen vormden de leerschool voor latere giganten zoals Titiaan en Giorgione, waarmee hij het fundament legde voor eeuwen Venetiaanse dominantie in de schilderkunst.
8. Tintoretto (1518-1594)
Jacopo Robusti dankte zijn beroemde bijnaam Tintoretto aan het beroep van zijn vader, die lakenverver (tintore) was in Venetië. Zijn tijdgenoten noemden hem met ontzag Il Furioso (de woeste), vanwege de duizelingwekkende snelheid en energie waarmee hij zijn monumentale doeken vol schilderde. Waar de renaissance streefde naar serene harmonie en rust, koos Tintoretto doelbewust voor kolkende beweging, extreme perspectieven en dramatische lichtflitsen.
Zijn torenhoge artistieke ambitie vatte hij zelf kernachtig samen op de muur van zijn atelier: ‘Het tekenen van Michelangelo en het kleurgebruik van Titiaan’. Die bravoure resulteerde onder meer in Het Paradijs in het Dogenpaleis: een doek van 22 bij 9 meter dat nog altijd geldt als een van de grootste olieverfschilderijen ter wereld.
7. Andrea del Verrocchio (1435-1488)
Zijn invloed op de wereldgeschiedenis schuilt niet alleen in zijn eigen penseelstreken, maar vooral in zijn rol als leermeester. De bloeiende Florentijnse werkplaats van Andrea del Verrocchio fungeerde in de tweede helft van de vijftiende eeuw als een broedplaats voor uitzonderlijk talent: onder meer Perugino, Ghirlandaio en Botticelli leerden bij hem de fijne kneepjes van anatomie, geometrie en bronsgieten.
Zijn beroemdste leerling was echter Leonardo da Vinci. Aan het meesterwerk De doop van Christus (in het Uffizi) werkten meester en pupil gezamenlijk: Leonardo schilderde de linkerengel en delen van het landschap met een ongekende tederheid en lichtwerking.
Toen Verrocchio zag hoeveel verfijnder de penseelstreek van zijn tienerleerling was dan zijn eigen werk, zwoer hij volgens tijdgenoot Giorgio Vasari uit pure nederigheid om nooit meer een penseel aan te raken en zich voortaan uitsluitend op beeldhouwkunst te richten.
6. Titiaan (ca. 1488-1576)
Tiziano Vecellio, wereldwijd bekend als Titiaan, beheerste de zestiende-eeuwse schilderkunst zoals geen ander. Hij blonk uit in elk denkbaar genre: van zonovergoten mythologische taferelen zoals Bacchus en Ariadne tot het wereldberoemde naakt Venus van Urbino en doorleefde vorstenportretten. Zijn losse, pasteuze verftoetsen en warme pigmenten maakten hem tot de lievelingsschilder van de Europese machthebbers; zowel keizer Karel V als koning Filips II van Spanje overlaadden hem met opdrachten. Karel V had zoveel ontzag voor de schilder dat hij bij een ontmoeting een gevallen penseel voor Titiaan opraapte met de legendarische opmerking dat een meester als Titiaan het verdiende om door een keizer bediend te worden.
5. Masaccio (1401-1428)
Hoewel hij op raadselachtige wijze op slechts 26-jarige leeftijd stierf in Rome, ontketende Tommaso di Ser Giovanni di Simone (bijgenaamd Masaccio) een revolutie in de schilderkunst. Hij brak radicaal met de platte, sierlijke gotische stijl en was de allereerste die het wiskundige lijnperspectief van architect Brunelleschi overtuigend op het platte vlak toepaste.
In de Brancacci-kapel van de Santa Maria del Carmine in Florence bracht hij figuren tot leven met een tastbaar gewicht en volume. Op zijn meesterwerk De verdrijving uit het paradijs zijn Adam en Eva geen statische poppetjes, maar verkrampte mensen van vlees en bloed die reële schaduwen werpen op de aarde. Vrijwel iedere renaissanceschilder na hem, inclusief Michelangelo en Rafaël, trok naar deze kapel om de baanbrekende techniek van Masaccio te bestuderen.
4. Rafaël (1483-1520)
Raffaello Sanzio gold al tijdens zijn korte leven als de prins van de hoogrenaissance. Waar tijdgenoten streden om aandacht met monumentaal spiervertoon of rauwe dramatiek, blonk Rafaël uit in serene harmonie, evenwichtige composities en gracieuze figuren. Zijn talloze afbeeldingen van Madonna met kind gelden nog altijd als het schoolvoorbeeld van klassieke schoonheid.
Op uitnodiging van paus Julius II beschilderde hij de pauselijke vertrekken in het Vaticaan, met als kroonjuweel het fresco De School van Athene. Daarin bracht hij de grote denkers uit de klassieke oudheid samen in een monumentaal renaissancegebouw, waarbij hij zijn beroemde tijdgenoten als model gebruikte: filosoof Plato kreeg het karakteristieke gelaat van Leonardo da Vinci, terwijl de eenzame, peinzende Heraclitus op de voorgrond onmiskenbaar de trekken van zijn rivaal Michelangelo draagt. Rafaël stierf plotseling op zijn 37e verjaardag en werd onder grote rouw bijgezet in het Pantheon in Rome.
3. Caravaggio (1571-1610)
Geen schilder zette de kunstwereld zo op stelten als Michelangelo Merisi da Caravaggio. Hij verwierp het geïdealiseerde renaissanceschoonheidsideaal en koos voor ongefilterd, rauw realisme: apostelen kregen verweerde koppen, eeltige handen en vuile voeten, en als model voor de verdronken maagd Maria gebruikte hij een uit de Tiber opgeviste sekswerker.
Zijn handelsmerk werd het clair-obscur (in het Italiaans chiaroscuro of tenebrismo): een theatraal licht-donkercontrast waarbij figuren fel worden aangelicht vanuit een diepe, inktzwarte duisternis. Zijn filmische stijl beïnvloedde later meesters als Rembrandt, Rubens en Velázquez.
Zijn privéleven was minstens zo explosief als zijn werk: na een reeks gewelddadige incidenten doodde hij in 1606 een man tijdens een duel na een ruzie over een tenniswedstrijd. Met een pauselijk doodvonnis boven zijn hoofd zwierf hij van Napels naar Malta en Sicilië, tot hij op 38-jarige leeftijd onder mysterieuze omstandigheden aan koorts bezweek op een strand bij Porto Ercole.
2. Michelangelo Buonarroti (1475-1564)
Hoewel Michelangelo zichzelf zijn hele leven hardnekkig beschouwde als beeldhouwer en marmerbewerker, schiep hij enkele van de meest ontzagwekkende schilderingen uit de wereldgeschiedenis. Tussen 1508 en 1512 beschilderde hij in opdracht van paus Julius II het gewelf van de Sixtijnse Kapel met scènes uit Genesis, met als wereldberoemd middelpunt de vingeraanraking in De schepping van Adam. Dertig jaar later keerde hij terug naar dezelfde kapel om op de gigantische altaarwand Het Laatste Oordeel te schilderen, waarin hij zijn eigen verwrongen gelaat verwerkte op de afgestroopte mensenhuid van de martelaar Bartholomeüs. Bekijk hier ook onze Michelangelo top 10.
1. Leonardo da Vinci (1452-1519)
Het hoogste ideaal van de renaissance was de uomo universale: de universele mens die op ieder wetenschappelijk en artistiek vlak uitblinkt. Leonardo da Vinci belichaamde dit ideaal als geen ander. Als anatoom, ingenieur, botanicus en wiskundige gebruikte hij zijn scherpe observatievermogen om de geheimen van de natuurkunde, stromingsleer en spierbewegingen te ontrafelen en direct toe te passen op zijn schilderkunst.
Met zijn revolutionaire sfumato-techniek bracht hij tientallen flinterdunne verflagen over elkaar aan om harde overgangen te laten vervagen als rook. Dit leverde de meest legendarische meesterwerken ter wereld op, van het monumentale fresco Het Laatste Avondmaal in Milaan tot de ongrijpbare blik van de Mona Lisa in het Louvre. Door zijn zeldzame combinatie van wetenschappelijke nieuwsgierigheid en artistiek vernuft blijft Da Vinci de grootste Italiaanse meester aller tijden.
Meer beroemde schilders
- 10 Beroemde Nederlandse Schilders
- Vincent van Gogh Schilderijen top 10
- Top 10 Rembrandt van Rijn Schilderijen
- Johannes Vermeer Schilderijen
- Leonardo Da Vinci Schilderijen
- Top 10 Salvador Dali Schilderijen
- Top 10 Piet Mondriaan Schilderijen
- Pablo Picasso Schilderijen
- Top 10 Beroemdste Schilderijen
- 10 Mona Lisa weetjes
- 10 Beroemde zelfportretten
- 10 Duurste Schilderijen
- Andy Warhol schilderijen
Reageren