Top 10 Beroemde Vincent Van Gogh Schilderijen

Het hardnekkige cliché wil dat Vincent van Gogh tijdens zijn leven volstrekt werd miskend en slechts één schilderij wist te verkopen. Hoewel De rode wijngaard inderdaad zijn enige officieel gedocumenteerde verkoop op een openbare tentoonstelling was, verkocht en ruilde hij wel degelijk meerdere werken via zijn broer Theo en kunsthandelaars. Toch bleef het leeuwendeel van zijn oeuvre in familiebezit. Dankzij de niet-aflatende inzet van zijn schoonzus Jo van Gogh-Bonger werd zijn nalatenschap gered, wat in 1962 leidde tot de overdracht van zo’n tweehonderd schilderijen aan de Nederlandse Staat en de oprichting van het Van Gogh Museum in Amsterdam.

In een intens productieve periode van amper tien jaar schiep Van Gogh een unieke beeldtaal met kolkende penseelstreken, expressieve kleuren en een diepe emotionele lading.

10. De aardappeleters

Met De aardappeleters leverde Van Gogh in het voorjaar van 1885 zijn eerste echte meesterproef af. In het Brabantse Nuenen bracht hij avond aan avond door in de sobere hut van de boerenfamilie De Groot aan de Gerwenseweg. Waar tijdgenoten het boerenleven vaak geromantiseerd en lieflijk afbeeldden, koos Vincent bewust voor een rauwe, aardse weergave in donkere modder- en aardappeltinten.

Geïnspireerd door meesters als Jozef Israëls en Rembrandt wilde hij de zware werkelijkheid van het platteland eren. De grove gezichten en benige knokkels waarmee de familieleden in de stomende schaal grijpen, zijn dezelfde handen waarmee ze overdag noest de aarde hebben omgespit. Hoewel het werk destijds stuitte op onbegrip vanwege de donkere kleuren en anatomische onvolkomenheden, beschouwde Vincent het zelf zijn hele leven lang als een van zijn meest geslaagde doeken.

9. Caféterras bij nacht

Aan de Place du Forum in Arles zette Van Gogh in september 1888 zijn schildersezel ’s avonds gewoon op straat neer. Caféterras bij nacht (Terrasse du café le soir) markeert een historisch moment in zijn oeuvre: het was de allereerste keer dat hij een nachtelijke sterrenhemel schilderde. Opvallend genoeg gebruikte hij geen enkele druppel zwarte verf om de duisternis vast te leggen. De nachtelijke hemel werd opgebouwd uit diepe blauwen en paarsen, fel verlicht door een grote zwavelgele gaslantaarn boven het terras die de kasseien en gevels deed opgloeien. In brieven aan zijn zus Wil schreef Vincent vol enthousiasme over zijn genot om direct ter plekke in het donker te werken. Het meesterwerk, dat tegenwoordig een van de topstukken is van het Kröller-Müller Museum in Otterlo, spreekt nog altijd wereldwijd tot de verbeelding; het café in Arles werd in de jaren negentig zelfs geheel gerestaureerd om exact te lijken op Vincents doek.

8. De kerk van Auvers

In de laatste maanden voor zijn dood vond Van Gogh onderdak in het schildersdorp Auvers-sur-Oise, ten noorden van Parijs. In juni 1890 vereeuwigde hij de dertiende-eeuwse gotische dorpskerk op een doek dat trilt van de spanning. De strakke architectonische lijnen moesten wijken voor golvende, organische vormen, waardoor het massieve bouwwerk lijkt te deinen tegen een diep kobaltblauwe hemel.

Het gebouw werpt een donkere schaduw op de voorgrond, waar een eenzame boerenvrouw over een splitsend pad wandelt. Het schilderij hangt tegenwoordig in het Musée d’Orsay in Parijs. Vincent vond zijn laatste rustplaats op de kleine begraafplaats van Auvers, een stukje heuvelopwaarts net buiten het dorp, waar hij zij aan zij met zijn broer Theo onder een deken van klimop begraven ligt.

7. Het gele huis

Aan de Place Lamartine in Arles huurde Van Gogh in 1888 een pand met vier kamers dat hij felgeel liet schilderen, als belichaming van zijn utopische droom: de stichting van een ‘Atelier van het Zuiden’ waar vooruitstrevende kunstenaars samen konden wonen en creëren. Op het zonovergoten doek zien we de rechterhelft van het hoekpand baden onder een zinderende hemel. Op de eerste etage richtte Vincent de logeerkamer in voor zijn vriend Paul Gauguin, terwijl zijn eigen slaapkamer zich achter de gesloten groene luiken bevond. Hoewel het echte pand in 1944 tijdens een bombardement in de Tweede Wereldoorlog verloren ging, bleef het schilderij behouden als een monument voor Vincents vurige verlangen naar artistieke broederschap.

6. Zonnebloemen

Zonnebloemen vormden voor Van Gogh het ultieme symbool van vriendschap en dankbaarheid. Terwijl hij in Arles koortsachtig wachtte op de komst van Paul Gauguin, schilderde hij in augustus 1888 een reeks doeken om de slaapkamer van zijn gast mee te decoreren. Met uitsluitend variaties van de kleur geel, aangebracht in dikke, pasteuze verflagen, bewees Vincent dat een monochroom kleurenpalet een ongekende zeggingskracht kon bezitten.

De bloemen tonen de volledige levenscyclus, van knop en volle bloei tot verwelkte, zaadschietende bloemhoofden. Gauguin was dermate onder de indruk dat hij twee exemplaren opeiste, en vandaag de dag behoren de versies in de National Gallery in Londen en het Van Gogh Museum tot de meest bezochte kunstwerken ter wereld.

5. De slaapkamer

Na dagen van koortsachtige arbeid schilderde Van Gogh in oktober 1888 zijn eigen slaapkamer in Het Gele Huis om een sfeer van pure rust en eenvoud op te roepen. Geïnspireerd door Japanse prenten bande hij alle schaduwen uit en koos hij voor vlakke kleurpartijen. De scheve wanden, gekantelde vloer en eenvoudige houten meubels geven een ongekend intieme doorkijk in zijn spartaanse bestaan. Vincent schilderde in totaal drie versies van het interieur, die tegenwoordig hangen in Amsterdam, Chicago en Parijs. Bij een grote restauratie in het Van Gogh Museum ontdekten conservatoren dat de muren en deuren oorspronkelijk lila waren geschilderd; door chemische veroudering van het pigment is het paars in de loop van ruim een eeuw verkleurd naar het huidige zachtblauw.

4. Irissen

Binnen een week na zijn vrijwillige opname in de psychiatrische inrichting Saint-Paul-de-Mausole in Saint-Rémy-de-Provence begon Van Gogh in mei 1889 alweer te schilderen. In de overwoekerde kloostertuin vond hij troost tussen de bloeiende paarse irissen. Zonder voorbereidende schets zette hij de planten direct met verf op het doek, waarbij hij werd beïnvloed door Japanse prentkunst met decoratieve contourlijnen en ongewone afsnijdingen.

Tussen de zee van blauwpaarse bloembladen valt direct een eenzame, sneeuwwitte iris op die fier overeind staat, door velen gezien als een symbool voor zijn eigen isolement binnen de inrichting. Toen het doek in november 1987 bij veilinghuis Sotheby’s in New York onder de hamer kwam, werd het voor 53,9 miljoen dollar verkocht aan zakenman Alan Bond: destijds het duurste schilderij ooit geveild. Sinds 1990 vormt het een van de hoogtepunten van het J. Paul Getty Museum in Los Angeles.

3. Zelfportret met grijze vilthoed

Tijdens zijn verblijf in Parijs tussen 1886 en 1888 schilderde Van Gogh ruim twintig zelfportretten, simpelweg bij gebrek aan geld voor levende modellen. In het Zelfportret met grijze vilthoed toont hij zich als een modieuze stadsmens in een keurig colbert. Het werk is een meesterlijke vingeroefening in het pointillisme: met dynamische streepjes in contrasterende kleuren liet Vincent het oppervlak zinderen van energie, waarbij zijn vurige rode baard afsteekt tegen de cirkelvormige blauwe en grijze verftoetsen. Onderzoek van het Van Gogh Museum bracht in 2011 aan het licht dat een vergelijkbaar portret uit dezelfde serie niet Vincent afbeeldt, maar zijn broer Theo, die een rondere baard en een andere oorvorm had.

2. Korenveld met kraaien

Een onweerslucht die overgaat in inktzwart, een kolkend goudgeel korenveld en een vlucht opvliegende zwarte kraaien boven drie doodlopende paden: Korenveld met kraaien geldt als een van de meest dramatische landschappen uit de kunstgeschiedenis. Vincent schilderde het doek in juli 1890 op een langwerpig formaat in Auvers-sur-Oise, kort voor zijn dood. In brieven aan zijn broer Theo schreef hij dat hij er ‘grenzeloze verlatenheid en melancholie’ in had willen leggen, maar benadrukte hij tegelijkertijd de gezonde, verkwikkende kracht van het landschap.

In populaire cultuur en films als Lust for Life werd het doek decennialang neergezet als zijn tragische ‘zelfmoordbrief op doek’, het werk waaraan hij bezig was toen hij zichzelf neerschoot. Kunsthistorisch onderzoek heeft die romantische mythe echter ontkracht: Van Gogh maakte na dit schilderij nog verschillende andere werken. Zijn daadwerkelijk laatste werk was Boomwortels, een bijna abstract schilderij van kronkelende boomstammen dat hij voltooide op de middag van zijn fatale schot.

1. De sterrennacht

Geen enkel werk in de geschiedenis van de moderne kunst combineert observatie en innerlijke verbeelding zo adembenemend als De sterrennacht. Van Gogh schilderde het meesterwerk in juni 1889 vanuit het oostelijke raam van zijn kamer in de inrichting van Saint-Rémy-de-Provence. Terwijl hij buiten naar de ochtendster keek, herschiep hij de nachtelijke hemel tot een kolkende kosmische symfonie van elf oplichtende sterren, een stralende maansikkel en dynamische lichtstromen.

Waar Vincent normaal gesproken vasthield aan nauwkeurige observaties in de openlucht, schilderde hij De sterrennacht deels uit het hoofd in zijn atelier op de begane grond van het klooster. Het idyllische dorpje onderaan het doek bestond in werkelijkheid niet rond de inrichting: de spitse kerktoren baseerde hij op herinneringen aan de kerken uit zijn geboortestreek Brabant. Op de voorgrond torent een donkere cipres als een vlammende schaduw omhoog, een boom die traditioneel verbonden is met rouw en eeuwigheid en hier fungeert als brug tussen aarde en hemel.

Vincent zelf was aanvankelijk opmerkelijk gereserveerd over het doek en noemde het in brieven aan Theo een ‘mislukking’ omdat hij vond dat hij te ver was afgeweken van de realiteit. Tegenwoordig geldt het werk in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York als een van de beroemdste culturele iconen ter wereld, waarin Van Goghs diepe spirituele zoektocht naar troost in de oneindige kosmos voor altijd is vastgelegd.

Meer beroemde schilders

• 10 Beroemde Nederlandse Schilders
• Top 10 Rembrandt van Rijn Schilderijen
• Johannes Vermeer Schilderijen
• Leonardo Da Vinci Schilderijen
• Top 10 Salvador Dali Schilderijen
• Top 10 Piet Mondriaan Schilderijen
• Pablo Picasso Schilderijen
• Top 10 Beroemdste Schilderijen
• 10 Mona Lisa weetjes
• 10 Beroemde zelfportetten
• 10 Duurste Schilderijen
• Top 10 Italiaanse Schilders