Waar producties op Broadway of West End soms tientallen jaren op het affiche blijven staan, werkt de Nederlandse theaterwereld volgens een heel andere dynamiek. Met een taalgebied van achttien miljoen inwoners raakt de markt voor een vaste theaterzaal na twee tot drie seizoenen verzadigd. Grote producenten zoals Stage Entertainment wisselen hun titels in het AFAS Circustheater en het Beatrix Theater daarom traditiegetrouw na anderhalf tot tweeënhalf jaar in voor een nieuwe kaskraker.
Toch zijn er uitzonderingen waarin een voorstelling wegens aanhoudende vraag telkens verlengd werd, of waarin een productie zelfs een eigen theater liet bouwen. Dit zijn de tien langstlopende musicals in de Nederlandse theatergeschiedenis, gerangschikt op het totale aantal gespeelde voorstellingen.
10. The Bodyguard (circa 500 voorstellingen)
De popklassiekers van Whitney Houston vormden de basis voor deze musicalversie van de gelijknamige filmhit uit 1992. Producent Stage Entertainment koos voor de hoofdrol van superster Rachel Marron de destijds onbekende Romy Monteiro, die eerder indruk had gemaakt in talentenjacht The Voice of Holland. Met Mark van Eeuwen als de stoïcijnse beveiliger Frank Farmer opende de show in september 2015 in het Beatrix Theater in Utrecht.
Met opzwepende dansnummers, een imposante led-wand en hits zoals I Wanna Dance with Somebody en I Will Always Love You bleek de productie een schot in de roos. In anderhalf jaar tijd trok de voorstelling ruim 850.000 bezoekers, voordat in juli 2017 na circa vijfhonderd voorstellingen het doek viel.
9. Mary Poppins (585 voorstellingen)
Vliegend over de zaal van het Circustheater in Scheveningen met haar iconische zwarte paraplu en reistas: de Nederlandse bewerking van Disney en Cameron Mackintosh’ Mary Poppins leunde zwaar op visuele theatertrucs. De titelrol werd vertolkt door Noortje Herlaar, die de rol veroverde via het televisieprogramma Op zoek naar Mary Poppins, met William Spaaij aan haar zijde als schoorsteenveger Bert. De productie speelde van april 2010 tot augustus 2011 exact 585 keer en trok bijna één miljoen toeschouwers.
8. Aïda (648 voorstellingen)
Toen Joop van den Ende in 2001 de rechten wist te bemachtigen van Elton John en Tim Rice’s bewerking van Verdi’s klassieke opera, haalde hij een primeur naar Scheveningen: het was de allereerste buitenlandse vertaling van de Broadway-hit ter wereld.
De tragische liefdesgeschiedenis tussen de Nubische prinses Aïda en de Egyptische legerkapitein Radames werd vertolkt door Antje Monteiro en Bastiaan Ragas.
Het immense decor met een glazen piramide en weelderige kostuums domineerde het Circustheater van oktober 2001 tot augustus 2003. De voorstelling won meerdere Musical Awards en werd door ruim 1,2 miljoen mensen bezocht tijdens 648 opvoeringen.
7. Tarzan (circa 900 voorstellingen)
Aan lianen slingerende apen die rakelings over de hoofden van het publiek in de zaal schoren: Tarzan veranderde het Circustheater in Scheveningen letterlijk in een overdekte jungle. Met de filmmuziek van Phil Collins en hoofdrollen voor Ron Link en Chantal Janzen als Jane werd het een van de kostbaarste producties uit het tijdperk van Joop van den Ende. Tussen april 2007 en mei 2009 zagen ruim 1,6 miljoen bezoekers de acrobatische voorstelling zo’n negenhonderd keer.
6. Ciske de Rat (ruim 900 voorstellingen)
Drieëntwintig jaar nadat Danny de Munk als jochie van twaalf de harten van Nederland veroverde in de film van 1984, keerde hij terug in de rol die zijn carrière definieerde: ditmaal als de volwassen Ciske Vrijmoeth in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog. Componist Henny Vrienten (Doe Maar) schreef samen met tekstschrijver André Breedland een nuchtere, volkse partituur die naadloos aansloot op de Amsterdamse straatcultuur.
5. Mamma Mia! (ruim 1.000 voorstellingen)
De beslissing om de popklassiekers van ABBA te laten vertalen naar het Nederlands stuitte aanvankelijk op scepsis bij muziekliefhebbers. Vertaler Seth Gaaikema slaagde er echter in om nummers zoals The Winner Takes It All (omgedoopt tot De winnaar heeft de macht) en Dancing Queen overtuigend in de mond van Simone Kleinsma te leggen.
De musical opende in november 2003 in het Beatrix Theater in Utrecht en bewees direct dat het theater naast het station een levensvatbare thuisbasis was voor langlopende producties. Het vrolijke verhaal rond Donna en haar dochter Sophie trok meer dan 1,2 miljoen bezoekers.
4. Miss Saigon (circa 1.050 voorstellingen)
Het neerstorten en opstijgen van een levensgrote helikopter op het toneel om Amerikaanse soldaten uit het belegerde Saigon te evacueren geldt nog altijd als een van de meest spectaculaire technische hoogstandjes uit de Nederlandse theatergeschiedenis. De dramatische bewerking van Puccini’s opera Madama Butterfly, gesitueerd tijdens de Vietnamoorlog, vormde in februari 1996 de langverwachte opvolger van Phantom in Scheveningen.
Met Linda Wagenmakers als het Vietnamese barmeisje Kim, Tony Neef als de Amerikaanse marinier Chris en Stanley Burleson en Willem Nijholt als de corrupte Regelaar, speelde de productie meer dan drie jaar achtereen. Circa 1,6 miljoen theaterbezoekers zagen de aangrijpende ontknoping tijdens ongeveer 1.050 voorstellingen.
3. The Phantom of the Opera (1.094 voorstellingen)
Zonder de aankoop van het zwaar verouderde Circustheater in Scheveningen door Joop van den Ende begin jaren negentig had de professionele musicalindustrie in Nederland er heel anders uitgezien. Van den Ende verbouwde het theater grondig om de weelderige partituur en de vallende kroonluchter van Andrew Lloyd Webber een permanent podium te geven.
Vanaf de openingsavond in augustus 1993 tot de slotvoorstelling in augustus 1996 zette de productie de standaard neer voor wat modern muziektheater in Nederland kon zijn. Henk Poort als het getormenteerde Spook en Joke de Kruijf als zijn muze Christine Daaé speelden de voorstelling 1.094 keer voor ruim 1,86 miljoen bezoekers.
2. The Lion King (2.144 voorstellingen)
Regisseur Julie Taymor combineerde Afrikaanse ritmes met innovatieve poppentechnieken, waarbij acteurs zichtbaar bleven onder levensgrote giraffen, gazellen en leeuwenmaskers.
De eerste speelperiode liep van april 2004 tot augustus 2006 en telde 905 voorstellingen. Tien jaar later, in oktober 2016, keerde de show wegens aanhoudende vraag terug naar Scheveningen om er tot juli 2019 nog eens 1.139 keer te spelen. Samengeteld bracht dat het totaal op 2.144 opvoeringen en meer dan 3,4 miljoen verkochte kaartjes.
1. Soldaat van Oranje – De Musical (3.967 voorstellingen)
Toen producenten Fred Boot en Robin de Levita in 2010 een verlaten vliegtuighangaar op voormalig vliegkamp Valkenburg in Katwijk ombouwden tot theater, gaven vakgenoten hun weinig kans van slagen. Het plan leek op papier te riskant: een theaterzaal op een tochtige, afgelegen landingsbaan, gewijd aan één nationaal oorlogsverhaal. De makers bedachten echter het revolutionaire theatersysteem SceneAround, waarbij een complete zaal met 1.103 zitplaatsen 360 graden ronddraait langs levensechte decors, inclusief een binnenrollende zee en een authentiek DC-3 Dakota vliegtuig.
Het verhaal over verzetsheld Erik Hazelhoff Roelfzema en zijn Leidse vriendengroep groeide uit tot een nationaal fenomeen dat alle wetten van het theater brak. De show ging op 30 oktober 2010 in première en werd telkens verlengd. Generaties scholieren, families en veteranen bezochten de voorstelling, waardoor de teller opliep tot bijna vierduizend voorstellingen en ruim vier miljoen bezoekers.
Doordat de producenten niet afhankelijk waren van de seizoensprogrammering van een reguliere schouwburg, kon de productie onafgebroken blijven draaien zolang er publiek kwam. Met een voorsprong van bijna tweeduizend voorstellingen op de nummer twee heeft Soldaat van Oranje een record gevestigd dat in de Nederlandse cultuurgeschiedenis waarschijnlijk nooit meer geëvenaard zal worden.
Reageren