Top 10 Dodelijkste Ziektes Aller Tijden

In de westerse samenleving eist de ziekte kanker vele slachtoffers, terwijl in andere werelddelen malaria een gigantisch probleem blijft. De geschiedenis leert ons echter dat ook virussen die we nu als “gewoon” beschouwen, zoals de griep, hele beschavingen kunnen ontwrichten. De Spaanse griep is daar het meest huiveringwekkende voorbeeld van.

Ik heb de feiten in deze lijst voor je gecontroleerd. De medische geschiedenis zit vol met tragedies, maar ook met enorme wetenschappelijke overwinningen, zoals het volledig uitroeien van de pokken. Hieronder volgt het overzicht van de meest dodelijke ziekten die de mensheid hebben geteisterd.

10. Pokken

Wereldwijd zijn in de afgelopen eeuwen ontelbare mensen overleden aan de pokken. Ongeveer een derde van de besmette mensen overleefde het virus niet. Wie de ziekte wel overleefde, hield daar vaak diepe littekens in het gezicht (“pokdaligheid”) of blindheid aan over.

De pokken staat bekend als het eerste virus dat door de mensheid volledig is uitgeroeid dankzij wereldwijde vaccinatieprogramma’s. In 1980 verklaarde de WHO de wereld officieel vrij van de ziekte. Het allerlaatste slachtoffer viel in 1978: een medisch fotografe aan een universiteit raakte besmet via het ventilatiesysteem van een laboratorium waar het virus nog aanwezig was voor onderzoek.

9. Beroerte

Bij een beroerte denk je in de meeste gevallen aan een herseninfarct, wat ongeveer 80% van de gevallen beslaat. De overige 20% wordt veroorzaakt door een hersenbloeding. Het is een schokkend cijfer dat van de patiënten die een beroerte overleven, een vijfde binnen een jaar alsnog komt te overlijden aan complicaties.

De schade die een beroerte aanricht aan zowel lichaam als geest is vaak zeer gecompliceerd. De belangrijkste oorzaken zijn een verminderde kwaliteit van de bloedvaten door ouderdom, een chronisch te hoge bloeddruk of een te hoog cholesterolgehalte. Gezonde voeding en voldoende beweging zijn de beste preventiemiddelen.

8. Mazelen

Mazelen is herkenbaar aan de kenmerkende rode huiduitslag en is een van de meest besmettelijke ziekten ter wereld. Het virus verspreidt zich razendsnel via druppeltjes in de lucht door hoesten en niezen. Hoewel er een effectief vaccin bestaat, breken er in Azië en Afrika nog regelmatig dodelijke epidemieën uit.

In Nederland komt de ziekte ook nog voor, zoals tijdens de uitbraak in 2013-2014 die vooral de “Bible Belt” trof. Hoewel het vaak als een kinderziekte wordt gezien, kunnen volwassenen er veel zieker van worden met complicaties zoals hersenontsteking of longontsteking. Vaccinatie blijft het enige middel om de kans op verspreiding tot nul te reduceren.

7. Malaria

Malaria wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet die door muggen op mensen wordt overgedragen. Na een incubatietijd van ongeveer twee weken krijgt het slachtoffer last van hoge koorts, gewrichtspijn en braken. Zonder tijdige behandeling is de kans op overlijden zeer groot.

De meest beruchte variant is zwartwaterkoorts, waarbij de afbraak van rode bloedcellen zo extreem is dat de urine van de patiënt zwart kleurt. Hoewel de ziekte met een driedaagse kuur te behandelen is, sterven er jaarlijks nog honderdduizenden mensen aan, vooral in Sub-Sahara Afrika en Zuidoost-Azië.

6. Tuberculose

De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat er wereldwijd elke seconde iemand besmet raakt met de tuberkelbacterie. Het grote probleem is de opkomst van multiresistente varianten die ongevoelig zijn voor de gangbare antibiotica. Dit maakt de strijd tegen “tbc” tot een wereldwijde uitdaging.

De bacterie tast voornamelijk de longen aan, maar kan zich ook verspreiden naar de nieren, het ruggenmerg en de hersenen. De ziekte is zeer besmettelijk en verspreidt zich via microscopisch kleine druppeltjes die vrijkomen bij het hoesten. Ondanks nieuwe behandelingsprogramma’s blijft het een van de grootste infectieuze doodsoorzaken ter wereld.

5. HIV / AIDS

HIV is het virus dat, indien onbehandeld, leidt tot de ziekte aids. Het virus valt de witte bloedcellen aan, waardoor het afweersysteem van het lichaam langzaam maar zeker wordt afgebroken. Hierdoor worden patiënten extreem vatbaar voor infecties en vormen van kanker die een gezond lichaam normaal gesproken zou overwinnen.

Dankzij de moderne “HIV-remmers” is de ziekte tegenwoordig in veel landen een chronische aandoening geworden in plaats van een direct doodvonnis. Echter, in armere gebieden waar deze medicatie niet voorradig is, blijven de sterftecijfers onverminderd hoog. Preventie en voorlichting blijven daarom van levensbelang.

4. Tyfus

Vlektyfus maakte vooral in de achttiende en negentiende eeuw miljoenen slachtoffers, vaak in tijden van oorlog of hongersnood wanneer de hygiëne ver te zoeken was. De ziekte wordt overgebracht door kleerluizen. Geïnfecteerde personen krijgen last van hevige koorts, hoofdpijn en een kenmerkende huiduitslag.

Zonder behandeling met antibiotica sterft tot wel 60% van de patiënten. In Nederland horen we tegenwoordig vaker over buiktyfus, wat een andere ziekte is die door de salmonellabacterie wordt veroorzaakt via besmet voedsel of water. Beide vormen laten zien hoe belangrijk schoon drinkwater en goede hygiëne zijn voor de volksgezondheid.

3. Kanker

In Nederland is kanker de absolute nummer één als het gaat om doodsoorzaken, hoewel de overlevingskansen door betere screeningsmethoden en behandelingen steeds groter worden. Longkanker is wereldwijd de meest dodelijke variant van de ziekte.

De statistieken tonen aan dat mannen vaker overlijden aan longkanker dan vrouwen, hoewel dat gat kleiner wordt. Omdat de ziekte vaak pas in een laat stadium wordt ontdekt, is de prognose vaak somber. Omdat ruim 90% van de gevallen direct gerelateerd is aan roken, is dit een van de meest vermijdbare vormen van kanker.

2. Pest

Zes eeuwen lang was de pest de grootste angst van de Europeanen. Tijdens de beruchte “Zwarte Dood” in de veertiende eeuw stierf naar schatting een derde tot zelfs de helft van de Europese bevolking. De ziekte wordt veroorzaakt door de Yersinia pestis-bacterie, die via vlooien op ratten naar mensen oversprong.

Er zijn verschillende vormen, zoals de builenpest en de nog dodelijkere longpest. Longpest kan direct van mens op mens worden overgedragen via de lucht. Hoewel de ziekte nu zeldzaam is en behandeld kan worden met moderne antibiotica, roept het woord “pest” nog steeds beelden op van de grootste demografische ramp uit de geschiedenis.

1. Spaanse griep

Tussen 1918 en 1919 vielen er wereldwijd naar schatting 30 tot 50 miljoen doden door de Spaanse griep, al noemen sommige bronnen zelfs 100 miljoen. Het was de meest dodelijke pandemie uit de moderne geschiedenis. De naam is misleidend: de eerste gevallen doken waarschijnlijk op in een militair kamp in Kansas, VS.

Doordat Spanje neutraal was in de Eerste Wereldoorlog en de kranten daar niet gecensureerd werden, schreven zij als eerste openlijk over de epidemie, waardoor de naam “Spaanse griep” bleef hangen. Het virus was uniek omdat het vooral gezonde jongvolwassenen trof. Slachtoffers stierven vaak binnen enkele dagen aan een heftige longontsteking waardoor ze letterlijk stikten.