Wat is het grootste land van Azië? Met een Aziatisch landoppervlak van ruim 13,1 miljoen vierkante kilometer is Rusland met afstand het grootste land van Azië, gevolgd door China en India. Het continent herbergt een aantal van de meest uitgestrekte staten op aarde, variërend van arctische toendra’s en eindeloze grassteppen tot meedogenloze zandwoestijnen en torenhoge bergketens.
De onderstaande ranglijst rangschikt de tien grootste soevereine landen op het Aziatische continent op basis van hun landoppervlak in vierkante kilometers. Bij zogeheten transcontinentale landen (staten die deels in Europa en deels in Azië liggen, zoals Rusland, Kazachstan en Turkije) is gekeken naar hun Aziatische grondgebied. Zelfs wanneer alleen dat deel wordt meegerekend, handhaven deze landen moeiteloos hun plek in de top 10.
1. Rusland (Aziatisch deel) – circa 13.100.000 km²
Hoewel het politieke en historische machtscentrum van de Russische Federatie ten westen van het Oeralgebergte in Europa ligt, bevindt ruim 77 procent van het totale grondgebied zich in Azië. Dit Aziatische deel beslaat Siberië en het Russische Verre Oosten en strekt zich uit over acht tijdzones tot aan de Beringstraat en de Stille Oceaan. Alleen al dit Aziatische landsdeel is aanzienlijk groter dan heel Europa, de Verenigde Staten of China.
Het landschap wordt gekenmerkt door extreme klimatologische omstandigheden en natuurlijke contrasten. In het noorden heerst een meedogenloos toendraklimaat waar de bodem permanent bevroren is (permafrost), zuidelijker ligt de taiga, de grootste aaneengesloten naaldwoudgordel ter wereld. Daarnaast herbergt het gebied het Baikalmeer, het diepste en qua watervolume grootste zoetwatermeer op aarde. Ondanks het geringe bevolkingsaantal van circa 37 miljoen mensen is de regio van onschatbare waarde door gigantische reserves aan aardgas, aardolie, steenkool, nikkel en goud.
2. China – circa 9.597.000 km²
De Volksrepubliek China is het grootste land dat volledig op het Aziatische continent ligt. Het land deelt landgrenzen met maar liefst veertien buurlanden en strekt zich uit over zo’n 5.000 kilometer van oost naar west. Het landschap verloopt trapsgewijs: van de torenhoge plateaus en bergen in het westen tot de dichtbevolkte alluviale kustvlaktes in het oosten.
In het zuidwesten domineert het Tibetaans Hoogland, dat met een gemiddelde hoogte van 4.500 meter ook wel het ‘Dak van de Wereld’ wordt genoemd. Hier ontspringen cruciale Aziatische rivieren zoals de Yangtze, de Gele Rivier en de Mekong. Naar het noorden toe gaat het reliëf over in de uitgestrekte grind- en zandvlaktes van de Gobiwoestijn en de Taklamakanwoestijn. Hoewel het land een oppervlakte van bijna tien miljoen vierkante kilometer beslaat, woont meer dan negentig procent van de 1,4 miljard inwoners geconcentreerd in de vruchtbare oostelijke rivierdalen en kustregio’s.
3. India – circa 3.287.000 km²
India vormt het leeuwendeel van het Zuid-Aziatische subcontinent. Het land wordt aan drie kanten omsloten door water: de Arabische Zee in het westen, de Indische Oceaan in het zuiden en de Golf van Bengalen in het oosten. De noordgrens wordt gemarkeerd door de majestueuze toppen van het Himalayagebergte, die een natuurlijke barrière vormen tegen de koude luchtstromen uit Centraal-Azië.
Direct ten zuiden van de Himalaya strekt zich de immense Indo-Gangetische vlakte uit. Deze vruchtbare laagvlakte, gevoed door de rivieren de Ganges en de Brahmaputra, vormt een van de dichtstbevolkte en intensiefst bewerkte landbouwgebieden ter wereld. Verder naar het zuiden ligt het rotsachtige Dekanplateau, geflankeerd door de beboste bergketens van de West- en Oost-Ghats, terwijl het uiterste noordwesten wordt gedomineerd door de droge Tharwoestijn.
4. Kazachstan – circa 2.724.900 km²
Kazachstan is de grootste door land ingesloten staat ter wereld (een land zonder directe toegang tot de open oceaan) en het dominante zwaargewicht van Centraal-Azië. Hoewel een klein gedeelte ten westen van de rivier de Oeral geografisch tot Europa behoort, bevindt ruim 2,57 miljoen vierkante kilometer zich in Azië. Zelfs zonder het Europese deel blijft Kazachstan moeiteloos het op drie na grootste land van het continent.
Het landschap bestaat voor een groot deel uit de Kazachse Steppe, een reusachtige gordel van open grasland die duizenden kilometers beslaat. In het zuiden en westen gaat de steppe over in zand- en kleiwoestijnen zoals de Kyzylkum, terwijl de zuidoostgrens wordt gedomineerd door de besneeuwde toppen van het Tiensjangebergte. Met zo’n twintig miljoen inwoners behoort Kazachstan tot de dunst bevolkte landen op aarde, maar de bodem herbergt reusachtige voorraden uranium, aardolie, chroom en zeldzame aardmetalen.
5. Saoedi-Arabië – circa 2.150.000 km²
Het Koninkrijk Saoedi-Arabië beslaat circa tachtig procent van het Arabisch Schiereiland in Zuidwest-Azië. Het land ligt ingeklemd tussen de Rode Zee in het westen en de Perzische Golf in het oosten. Een opmerkelijk geografisch feit is dat Saoedi-Arabië het grootste land ter wereld is zonder een enkele permanente, natuurlijk stromende rivier; de watervoorziening steunt volledig op grootschalige zeewaterontzilting en diepe ondergrondse fossiele waterlagen.
Het landoppervlak bestaat vrijwel geheel uit woestijnen en dorre grindvlaktes. Het zuidoostelijke binnenland wordt gedomineerd door het Rub al-Khali (het Lege Kwartier), de grootste aaneengesloten zandwoestijn ter wereld met zandduinen die tot 250 meter hoog kunnen reiken. Onder deze meedogenloze woestijngrond bevinden zich enkele van de omvangrijkste aardoliereserves op aarde, waaronder het Ghawar-veld, dat de spil vormt van de nationale economie.
6. Indonesië – circa 1.904.000 km²
Indonesië is de grootste eilandstaat ter wereld en strekt zich uit over een afstand van meer dan 5.000 kilometer tussen het Zuidoost-Aziatische vasteland en Australië. De archipel telt meer dan 17.000 eilanden, waarvan het landoppervlak gedomineerd wordt door giganten als Sumatra, Java, Sulawesi en de Indonesische delen van Borneo (Kalimantan) en Nieuw-Guinea (Papoea).
Doordat de eilandengroep precies op de botsende tektonische platen van de Pacifische Ring van Vuur ligt, telt het land meer dan 120 actieve vulkanen. De vruchtbare vulkanische asbodems maken intensieve rijstbouw mogelijk, met name op het dichtbevolkte Java. Daarnaast herbergt Indonesië na het Amazonegebied en het Congobekken de grootste aaneengesloten tropische regenwouden op aarde, met een uitzonderlijk hoge biodiversiteit.
7. Iran – circa 1.648.000 km²
Iran ligt strategisch gepositioneerd op het Iraanse Hoogland in West-Azië en vormt van oudsher de landbrug tussen het Midden-Oosten, Zuid-Azië en de Kaukasus. De topografie van het land is buitengewoon bergachtig. In het westen strekt zich de ruim 1.500 kilometer lange Zagros-bergketen uit, terwijl in het noorden het Elboersgebergte oprijst langs de Kaspische Zee, bekroond door de vulkaan Damavand (5.610 meter), de hoogste berg van het Midden-Oosten.
Tussen deze bergketens ligt een uitgestrekt centraal woestijnplateau. Hier bevinden zich twee extreme woestijnen: de Dasht-e Kavir (de Grote Zoutwoestijn) en de Dasht-e Lut, waar door aardobservatiesatellieten enkele van de hoogste landoppervlaktetemperaturen ooit gemeten zijn (boven de 70 graden Celsius). Naast zijn gevarieerde geografie bezit Iran gigantische voorraden aardgas en aardolie en controleert het de noordelijke oever van de strategische Straat van Hormuz.
8. Mongolië – circa 1.564.000 km²
Mongolië ligt volledig ingeklemd tussen Rusland en China op een gemiddelde hoogte van circa 1.580 meter boven de zeespiegel. Met een oppervlakte van ruim 1,5 miljoen vierkante kilometer en slechts 3,5 miljoen inwoners is het de allerdunst bevolkte onafhankelijke natie ter wereld: gemiddeld wonen er amper twee mensen per vierkante kilometer, waarvan bijna de helft zich concentreert in de hoofdstad Ulaanbaatar.
Het landschap kenmerkt zich door een extreem landklimaat met korte, warme zomers en bitterkoude winters waarin het kwik geregeld daalt tot onder min veertig graden Celsius. De noordelijke en centrale delen bestaan uit eindeloze grazige steppes en beboste bergketens zoals het Altaj- en Changajgebergte. Het zuiden wordt ingenomen door de Gobiwoestijn, een ruige rots- en grindwoestijn die bekendstaat om haar rijke vindplaatsen van dinosauriërfossielen.
9. Pakistan – circa 881.913 km²
Pakistan ligt op het overgangsgebied tussen Zuid-Azië, Centraal-Azië en het Midden-Oosten. Het land kent een van de meest spectaculaire hoogteverschillen op aarde: van de zeespiegel aan de Arabische Zeekust in het zuiden tot de top van de K2 (8.611 meter) in het uiterste noorden, de op een na hoogste berg ter wereld. Hier komen drie immense bergketens samen: de Himalaya, de Karakoram en de Hindoekoesj.
De levensader van Pakistan is de rivier de Indus, die vanuit Tibet door het hele land stroomt en uitmondt in de Arabische Zee. Het stroomgebied van de Indus voedt een van de grootste aaneengesloten geïrrigeerde landbouwnetwerken op aarde en maakt de provincies Punjab en Sindh uitzonderlijk vruchtbaar. Het westen van het land, de provincie Beloetsjistan, bestaat daarentegen uit een dor, bergachtig woestijnplateau dat dunbevolkt is maar rijk aan koper- en goudreserves.
10. Turkije (Aziatisch deel) – circa 783.356 km² (totaal)
Turkije vormt van oudsher de geografische en culturele brug tussen Europa en Azië. Het overgrote deel van het landoppervlak, zo’n 97 procent oftewel circa 759.800 vierkante kilometer, ligt op het Aziatische schiereiland Anatolië (Klein-Azië). Alleen de provincie Oost-Thracië (circa 23.700 km²) ten westen van de Bosporus en de Dardanellen ligt in Zuidoost-Europa. Zelfs als je uitsluitend het Aziatische deel meerekent, overtreft Turkije staten als Myanmar en Afghanistan in omvang.
Het Anatolische landschap bestaat uit een hoog centraal plateau dat wordt ingeklemd door twee grote bergketens: het Pontisch Gebergte langs de Zwarte Zee in het noorden en het Taurusgebergte langs de Middellandse Zee in het zuiden. Naar het oosten toe stijgt het landschap aanzienlijk naar het ruige Oost-Anatolische Hoogland, dat wordt gedomineerd door slapende vulkanen zoals de Ararat (5.137 meter), het hoogste punt van het land.
“`
Reageren