Wat is de grootste stad van Indonesië? Met ruim 10,6 miljoen inwoners binnen de officiële stadsgrenzen is Jakarta met afstand de grootste stad van het land, gevolgd door havenstad Surabaya en industriestad Bekasi. Opvallend aan de Indonesische verstedelijking is dat maar liefst vier van de grootste steden (Bekasi, Depok, Tangerang en Jakarta zelf) deel uitmaken van één aaneengesloten megastad.
De onderstaande ranglijst is gebaseerd op de meest recente officiële bevolkingscijfers van het Indonesische bureau voor de statistiek (Badan Pusat Statistik, BPS) en het ministerie van Binnenlandse Zaken (Dukcapil). Hierbij wordt strikt gekeken naar het inwonertal binnen de gemeentelijke stadsgrenzen (kota). Hoewel de Indonesische overheid bouwt aan een nieuwe bestuurlijke hoofdstad op Borneo (Nusantara), blijven deze tien steden de absolute economische en culturele motoren van de archipel.
1. Jakarta – circa 10.684.946 inwoners
Jakarta, gelegen aan de noordwestkust van het eiland Java, is het onbetwiste economische, financiële en politieke zwaartepunt van Indonesië. De stad heeft een unieke bestuurlijke status als Speciale Hoofdstedelijke Regio en genereert op zichzelf zo’n zeventien procent van het nationale bruto binnenlands product. Het straatbeeld wordt gedomineerd door moderne wolkenkrabbers in het zakendistrict SCBD, een hypermoderne metro (MRT) en een uitgebreid bussysteem, afgewisseld met dichtbevolkte traditionele wijken (kampungs) en de zeventiende-eeuwse haven Sunda Kelapa.
De stad kampt echter met immense infrastructurele uitdagingen. Door grootschalige winning van grondwater en het zware gewicht van de bebouwing zakt Noord-Jakarta op sommige plekken met tien tot twintig centimeter per jaar weg in de Javazee. Deze structurele bodemdaling, in combinatie met extreme verkeersopstoppingen, was een belangrijke reden voor het besluit om de officiële regeringszetel geleidelijk te verplaatsen naar de nieuwe geplande stad Nusantara op Oost-Kalimantan.
2. Surabaya – circa 3.009.286 inwoners
Surabaya is de hoofdstad van Oost-Java en de tweede stad van Indonesië. Gelegen aan de zeestraat van Madura fungeert de stad al eeuwenlang als de maritieme toegangspoort tot het oostelijke deel van de archipel. De haven van Tanjung Perak behoort tot de drukste goederenhavens van Zuidoost-Azië en ondersteunt een bloeiende scheepsbouw-, raffinage- en maakindustrie.
In de nationale geschiedenis staat Surabaya bekend als de Kota Pahlawan (Stad der Helden). In november 1945 vond hier een felle en bloedige veldslag plaats tegen Britse en Nederlandse troepen, die een doorslaggevende rol speelde in de internationale erkenning van de Indonesische onafhankelijkheid. Tegenwoordig verbindt de 5,4 kilometer lange Suramadu-brug de industriestad rechtstreeks met het naburige eiland Madura.
3. Bekasi – circa 2.627.207 inwoners
Bekasi ligt direct ten oosten van Jakarta in de provincie West-Java. De stad is in enkele decennia getransformeerd van een rustig agrarisch gebied naar een van de grootste industriële centra van heel Zuidoost-Azië. Gigantische industriecomplexen zoals MM2100 en Jababeka huisvesten honderden internationale fabrieken, met name van Japanse en Zuid-Koreaanse concerns in de auto- en consumentenelektronica-industrie.
Naast haar zware industriële functie is Bekasi een gigantische forenzenstad binnen de metropoolregio Jabodetabek. Honderdduizenden werknemers reizen dagelijks per trein (KRL Commuterline) of via de verhoogde tolwegen naar Jakarta, wat zorgt voor een van de dichtste verkeersstromen van het land.
4. Bandung – circa 2.506.603 inwoners
Bandung is de hoofdstad van West-Java en ligt op een bergplateau op circa 768 meter boven zeeniveau. Door de omringende vulkanen kent de stad een aanzienlijk koeler en aangenamer bergklimaat dan de laaggelegen kuststeden. In de koloniale periode leverde dit de stad de bijnaam het Parijs van Java op, wat nog altijd zichtbaar is aan de vele art-deco-gebouwen en lommerrijke lanen.
Historisch verwierf Bandung wereldfaam door de Bandungconferentie van 1955, waar leiders uit Afrika en Azië de basis legden voor de Beweging van Niet-Gebonden Landen. Vandaag de dag geldt de stad als het belangrijkste centrum voor technologisch en creatief hoger onderwijs, mede dankzij het gerenommeerde Institut Teknologi Bandung (ITB). Sinds kort is de reistijd naar Jakarta teruggebracht tot slechts 45 minuten dankzij de Whoosh, de eerste commerciële hogesnelheidslijn van Zuidoost-Azië.
5. Medan – circa 2.494.512 inwoners
Medan is de hoofdstad van Noord-Sumatra en met afstand de grootste stad op het eiland Sumatra. De stad begon als een bescheiden nederzetting aan de samenvloeiing van de rivieren Deli en Babura, maar groeide aan het einde van de negentiende eeuw explosief uit tot handelscentrum door de opkomst van grootschalige tabaks-, rubber- en palmolieplantages.
Door die plantage-economie trok Medan migranten uit heel Azië aan, waardoor het een van de meest diverse steden van Indonesië is geworden. De bevolking bestaat onder meer uit Batak, Maleisiërs, Javanen, Minangkabau en een aanzienlijke Chinees-Indonesische gemeenschap. Deze culturele smeltkroes is terug te zien in monumenten zoals het weelderige Maimun-paleis van het Sultanaat Deli en de Grote Moskee Al-Mashun, evenals in een vermaarde streetfoodcultuur.
6. Depok – circa 2.145.400 inwoners
Depok ligt strategisch ingeklemd tussen Jakarta en Bogor in de provincie West-Java. Hoewel de plaats al in de zeventiende eeuw ontstond, verkreeg Depok pas in 1999 de status van zelfstandige stad. Sindsdien is het inwonertal verdubbeld door de voortdurende stadsuitbreiding van de hoofdstad.
Depok staat in heel Indonesië bekend als dé ultieme universiteitsstad. Dit dankt het aan de hoofdcampus van de Universitas Indonesia (UI), de oudste en hoogst aangeschreven universiteit van het land, die zich in de jaren tachtig over een uitgestrekt bosrijk terrein in Depok vestigde. Buiten de universiteitszones functioneert Depok voornamelijk als een dichtbevolkte residentiële stad voor honderdduizenden forenzen.
7. Tangerang – circa 1.912.679 inwoners
Tangerang ligt ten westen van Jakarta in de provincie Banten en vormt het westelijke ankerpunt van de agglomeratie Groot-Jakarta. De stad telt meer dan duizend industriële complexen, variërend van grootschalige textiel- en schoenenfabrieken tot chemische fabrieken en metaalbewerking.
Binnen de stadsgrenzen van Tangerang bevindt zich tevens de internationale luchthaven Soekarno-Hatta. Dit is het drukste luchtvaartknooppunt van Indonesië en verwerkt jaarlijks tientallen miljoenen passagiers. Daarnaast herbergt Tangerang een historische Chinees-Indonesische gemeenschap, de zogeheten Cina Benteng, die zich al vanaf de zeventiende eeuw rondom een oud fort aan de rivier Cisadane vestigde.
8. Palembang – circa 1.772.492 inwoners
Palembang, de hoofdstad van Zuid-Sumatra, behoort tot de oudste continu bewoonde steden van heel Zuidoost-Azië. Al in de zevende eeuw fungeerde het als het maritieme machtscentrum van het boeddhistische Srivijaya-rijk, dat eeuwenlang de lucratieve handelsroutes door de Straat van Malakka beheerste.
De stad wordt in tweeën gedeeld door de brede Musi-rivier. Beide stadsdelen worden met elkaar verbonden door de Amperabrug, een iconische stalen hefbrug die in de jaren zestig werd opgericht met Japanse herstelbetalingen. Palembang staat in heel Indonesië culinair bekend om pempek, hartige viskoekjes die worden gegeten met een donkere, pittige azijnsaus genaamd cuko.
9. Semarang – circa 1.694.740 inwoners
Semarang is de hoofdstad van Midden-Java en ligt aan de drukke noordelijke kustroute (Pantura). De diepzeehaven Tanjung Emas verwerkt het leeuwendeel van de agrarische en industriële export uit het dichtbevolkte binnenland van Centraal-Java, waaronder meubels, textiel en bewerkte voedingsmiddelen.
In de historische binnenstad, Kota Lama, zijn tientallen Nederlandse koloniale pakhuizen en kantoorpanden bewaard gebleven, waaronder de achttiende-eeuwse koepelkerk Blenduk. Een van de bekendste bezienswaardigheden is Lawang Sewu, het monumentale voormalige hoofdkantoor van de Nederlands-Indische Spoorweg Maatschappij. Net als Jakarta investeert Semarang zwaar in polders en zeedijken om laaggelegen wijken te beschermen tegen getijdenoverstromingen.
10. Makassar – circa 1.474.393 inwoners
Makassar ligt aan de zuidwestkust van het eiland Sulawesi en is de grootste metropool van Oost-Indonesië. De havenstad fungeert van oudsher als het centrale handelscentrum voor de omliggende eilandengroepen en de Specerijeneilanden van de Molukken. Tussen 1971 en 1999 droeg de stad officieel de naam Ujung Pandang.
De stad heeft een rijke maritieme traditie die nauw verbonden is met de Makassaarse en Buginese zeevaarders, die met hun traditionele tweemasters (pinisi) eeuwenlang handelsnetwerken onderhielden tot aan de noordkust van Australië. In het centrum herinnert het goed bewaarde zeventiende-eeuwse Fort Rotterdam aan het vroegere specerijenmonopolie van de VOC. Vandaag de dag staat Makassar bekend om zijn bloeiende handel in zeevruchten en de populaire traditionele rundvleessoep coto Makassar.
“`
Reageren