10 Meest Deprimerende Liedjes Ooit Gemaakt

Muziek heeft het vermogen om emoties uit te vergroten. Het leeuwendeel van de popgeschiedenis bezingt verliefdheid of feestvreugde. Maar de donkere zijde van het spectrum levert vaak de meest indringende composities op. Verhalen over eenzaamheid, verslavingen, fatale ongelukken en mentale instorting kunnen een luisteraar diep in de ziel raken.

Sommige nummers weigeren resoluut om enige troost of een sprankje hoop te bieden. Ze leggen de rauwe pijn bloot en laten de luisteraar achter met een zwaar gemoed en een brok in de keel. Dit zijn de tien meest deprimerende liedjes aller tijden.

10. Ray Peterson / Ricky Valance – Tell Laura I Love Her

In 1960 ontketenden componisten Jeff Barry en Ben Raleigh een van de meest beruchte tienerdrama’s uit de vroege popmuziek. Tell Laura I Love Her vertelt het relaas van Tommy, een straatarme jongen die stapelverliefd is op Laura. Om geld bijeen te sprokkelen voor een trouwring en een huwelijk besluit hij mee te doen aan een gevaarlijke autorace tegen ervaren coureurs. Zijn auto slaat over de kop en vliegt in brand; zijn stervende woorden zijn ’tell Laura I love her’.

In de Verenigde Staten bereikte Ray Peterson er de top tien mee, maar in Groot-Brittannië liet platenmaatschappij Decca prompt 25.000 exemplaren van de single vernietigen omdat men het lied te morbide en smakeloos vond voor de radio. Die censuur opende de deur voor de Welshe zanger Ricky Valance, die met een eigen coverversie prompt naar de eerste plaats van de Britse hitlijst schoot. De slotstrofe, waarin Laura in de kapel knielt en de stem van haar overleden geliefde door de kerkbanken hoort galmen, bezorgt luisteraars al decennia kippenvel.

9. Radiohead – How to Disappear Completely

Tijdens de slopende tournee na het monsterlijke succes van OK Computer raakte Radiohead-frontman Thom Yorke in een zware mentale crisis. Overmand door hyperventilatie en extreme dissociatie voelde hij zich een wandelend spook op het podium. Zijn goede vriend Michael Stipe, zanger van R.E.M., gaf hem een overlevingstip mee: ‘Trek de gordijnen dicht en herhaal voor jezelf: ik ben hier niet, dit gebeurt niet echt’.

Yorke zette die panische bezwering om in How to Disappear Completely, het muzikale zwaartepunt van het baanbrekende album Kid A uit 2000. Gedragen door de ijzingwekkende strijkers van het Orchestra of St. John’s en het spookachtige geluid van de ondes-Martenot glijdt het nummer langzaam weg in een peilloze leegte. Yorke noemde het later zelf het allermooiste en meest eerlijke werk dat de band ooit opnam.

8. Kenny Rogers & The First Edition – Ruby, Don’t Take Your Love to Town

Achter het opgewekte, ritmische countryarrangement van Ruby, Don’t Take Your Love to Town schuilt een ijzingwekkend familiedrama. Countryzanger Mel Tillis schreef het nummer oorspronkelijk met een gewonde veteraan uit de Tweede Wereldoorlog in gedachten, maar toen Kenny Rogers het lied in 1969 opnam, werd het direct gekoppeld aan de actualiteit van de Vietnamoorlog. De zanger speelt een verlamde ex-soldaat die in zijn rolstoel moet toezien hoe zijn jonge vrouw Ruby zich opmaakt om ’s avonds troost te zoeken bij andere mannen in de stad. De smeekbede om thuis te blijven slaat in het laatste couplet om in kille wanhoop, wanneer de veteraan bedenkt dat hij haar zou neerschieten als hij maar bij zijn geweer kon komen.

7. Janis Ian – At Seventeen

De Amerikaanse singer-songwriter Janis Ian was amper twintig toen ze At Seventeen schreef, geïnspireerd door een krantenartikel over een debutante in The New York Times. Het nummer, uitgebracht in 1975 op het album Between the Lines, rekent genadeloos af met de mythe van een zorgeloze jeugd. Ian legt de wrede sociale pikorde van de middelbare school bloot, waar meisjes met het verkeerde uiterlijk worden genegeerd en buitengesloten.

Verpakt in een bedrieglijk zachte bossanovamelodie snijdt de tekst over ‘ugly duckling girls’ die nooit een Valentijnskaart ontvangen diep door de ziel. Het lied leverde Ian een Grammy Award op en groeide uit tot een tijdloos monument voor iedereen die ooit de vernedering van adolescent isolement aan den lijve heeft ondervonden.

6. The Smiths – Never Had No One Ever

Geen enkele gitaarband wist het gevoel van noordelijke eenzaamheid en sociale onhandigheid zo trefzeker te vangen als The Smiths. Op hun bejubelde meesterwerk The Queen Is Dead (1986) vormt Never Had No One Ever het meest verstilde, mismoedige moment. Johnny Marr bouwde een trage, galmende bluesriff, waarover zanger Morrissey een jeugd vol afwijzing van zich af zingt. De legendarische openingszin, ‘I had a really bad dream, it lasted 20 years, 7 months, and 27 days’, verwees tot op de dag nauwkeurig naar zijn eigen leeftijd ten tijde van het schrijven. Het lied schetst een nachtelijk Manchester waarin een eenling doelloos over straat zwerft, overtuigd dat hij nooit ofte nimmer door een medemens zal worden aangeraakt.

5. Neil Young – The Needle and the Damage Done

Slechts twee minuten en een akoestische gitaar: meer had Neil Young niet nodig om een van de meest verwoestende aanklachten tegen drugsverslaving vast te leggen. Young nam het nummer in januari 1971 live op tijdens een solo-optreden in Royce Hall aan de UCLA, en bracht het een jaar later uit op zijn succesalbum Harvest.

De aanleiding was gitzwart. Young zag van dichtbij hoe heroïne zijn muzikale vrienden vernietigde, in het bijzonder Danny Whitten, de geniale gitarist van zijn begeleidingsband Crazy Horse. Whitten overleed eind 1972 aan een overdosis, kort nadat Young hem wegens zijn verslaving uit de band had moeten zetten. De broze, overslaande zangstem van Young tilt het nummer boven elke moraliserende preek uit; het is puur, machteloos rouwbeklag over het langzame verlies van talent en vriendschap.

4. Lou Reed – Caroline Says II

Toen Lou Reed in 1973 zijn conceptalbum Berlin uitbracht, waren de recensies vernietigend: critici vonden de plaat te deprimerend, koud en nihilistisch voor woorden. Pas decennia later werd het werk erkend als een literair meesterwerk over de donkerste uithoeken van het menselijk bestaan. Caroline Says II, een bewerking van een ouder nummer uit zijn tijd bij The Velvet Underground, beschrijft de aftakeling van een toxische relatie in een koud Berlijns appartement. De ijzige rust waarmee Reed zingt over huiselijk geweld en emotionele verdoving (‘Why is it that you beat me? It isn’t any fun’) versterkt de verstikkende uitzichtloosheid die de hoofdpersoon uiteindelijk naar een zelfmoordpoging drijft.

3. Johnny Cash – Hurt

Toen producer Rick Rubin voorstelde om Hurt van de industriële rockband Nine Inch Nails op te nemen, reageerde Johnny Cash aanvankelijk sceptisch. Het nummer, in 1994 geschreven door Trent Reznor over zelfbeschadiging en heroïneverslaving, leek mijlenver af te staan van de traditionele gospel- en countrywereld van The Man in Black. Toch bleek het de perfecte match voor Cash’ afbrokkelende baritonstem op American IV: The Man Comes Around (2002).

De videoclip, geregisseerd door Mark Romanek in het vervallen museum House of Cash, maakte de impact definitief onuitwisbaar. Een broze Cash kijkt terug op een leven vol roem, fouten, zonden en vergankelijkheid, terwijl zijn vrouw June Carter Cash hem vanaf de trap met bezorgde tederheid gadeslaat. Toen Reznor de voltooide clip zag, verklaarde hij overmand dat het lied niet langer van hem was. June overleed drie maanden na de opnames; Cash volgde haar vier maanden later.

2. Joy Division – New Dawn Fades

Op Unknown Pleasures, het debuutalbum van Joy Division uit 1979, legde de groep uit Manchester het fundament voor de donkerste postpunk. New Dawn Fades opent met een lome, slepende baslijn van Peter Hook en de melancholische gitaren van Bernard Sumner, maar het is de grafstem van zanger Ian Curtis die het nummer zijn verpletterende lading geeft.

Curtis vocht tegen zware depressies, epilepsie en de verwoestende bijwerkingen van zware medicatie. De tekst leest achteraf als een onheilspellend open doek: ‘A loaded gun won’t set you free, so you say.’ In mei 1980 maakte de 23-jarige zanger een einde aan zijn leven, aan de vooravond van hun eerste Amerikaanse tournee. De totale leegte en het gevoel van stuurloosheid in New Dawn Fades klinken nog altijd even beklemmend als tijdens de opnamedagen in Strawberry Studios.

1. Billie Holiday – Gloomy Sunday

Rond geen enkel ander muziekstuk hangt zo’n macabere reputatie als rond Gloomy Sunday. Het nummer ontstond in 1933 in Boedapest onder de titel Szomoru vasarnap, gecomponeerd door de Hongaarse pianist Rezso Seress na het stuklopen van een liefdesrelatie. Al snel deden wilde verhalen de ronde dat tientallen luisteraars in de Donau waren gesprongen na het horen van het klaaglied. Die mythe van de ‘Hongaarse zelfmoordhymne’ werd vooral gevoed door sensatiezuchtige kranten; in werkelijkheid kampte Hongarije tijdens de crisisjaren dertig sowieso met een van de hoogste zelfmoordcijfers ter wereld. De componist zelf overleefde tijdens de Tweede Wereldoorlog een werkkamp, maar maakte in 1968 op 68-jarige leeftijd alsnog een einde aan zijn leven.

Toen jazzzangeres Billie Holiday het lied in 1941 opnam in een Engelstalige vertaling, eiste haar platenlabel Columbia een verzachtend slotcouplet. Na twee strofes vol doodsverlangen moest Holiday zingen dat ze slechts droomde (‘Dreaming, I was only dreaming’) om te voorkomen dat radiostations het nummer in de ban zouden doen.

Zelfs met die geforceerde geruststelling snijdt Holidays interpretatie door merg en been. Getekend door een tragische jeugd vol armoede, verslaving en discriminatie legde ze een breekbare, slepende snik in elke noot. Haar stemgeluid verandert het lied in een tijdloze treurmars over onoverkomelijk verlies, waarmee Gloomy Sunday eenzame hoogten van melancholie bereikt die nooit meer zijn overtroffen.