Nederlandse films met budgetten van vele miljoenen euro’s? Het gebeurt niet vaak in ons polderklimaat, maar deze top 10 bewijst dat Nederlandse filmmakers soms groots durven uit te pakken. Van hyperrealistische oorlogsdrama’s en epische zeeslagen tot avontuurlijke tijdreizen en duistere westerns: dit zijn de tien duurste Nederlandse speelfilms aller tijden.
10. De Storm (2009) – € 6,3 miljoen
Om de Watersnoodramp van 1953 geloofwaardig te reconstrueren, moest regisseur Ben Sombogaart letterlijk alle sluizen openzetten. Een aanzienlijk deel van het budget ging op aan grootschalige waterbassins, enorme windmachines en geavanceerde digitale effecten waarmee ondergelopen Zeeuwse dorpen tot leven werden gewekt.
Het drama volgt de jonge ongehuwde moeder Julia (Sylvia Hoeks), die tijdens de fatale stormnacht haar baby kwijtraakt en met hulp van een marineofficier (Barry Atsma) een wanhopige zoektocht start. De combinatie van menselijke tragiek en voor Nederlandse begrippen ongekende fysieke decors leverde de film een Gouden Film op en bewees dat het nationale traumajaar ook filmisch met respect kon worden verbeeld.
9. De Oost (2020) – € 6,6 miljoen
Een van de meest beladen hoofdstukken uit de vaderlandse koloniale geschiedenis vormt het hart van De Oost. Regisseur Jim Taihuttu schetst de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog van 1946 door de ogen van Johan (Martijn Lakemeier), een jonge Nederlandse oorlogsvrijwilliger die in de ban raakt van de meedogenloze kapitein Raymond Westerling (Marthijn Schoemaker).
De productie kende een uiterst complex en kostbaar draaiproces op locatie in Indonesië, waarbij het tropische klimaat, zware historische legervoertuigen en honderden figuranten het uiterste vroegen van de crew.
Al voor de release deed de film veel stof opwaaien bij veteranenorganisaties en historici vanwege de confronterende weergave van standrechtelijke executies en oorlogsmisdaden. Het resultaat was een visueel overdonderend en moreel ontregelend oorlogsepos dat bekroond werd met meerdere Gouden Kalveren.
8. Redbad (2018) – € 7,0 miljoen
Zeven miljoen euro investeren in een vroege middeleeuwen-epos over de heidense Friese koning Redbad bleek een gigantisch commercieel waagstuk. Regisseur Roel Reiné trok met internationale acteurs als Gijs Naber en Jonathan Banks (Breaking Bad) naar uitgestrekte natuurgebieden in Nederland, Duitsland, Denemarken en Wallonië om brute zwaardgevechten, brandende dorpen en ridders te paard vast te leggen. Hoewel de film op productioneel vlak kan wedijveren met internationale genregenoten, liep het project uit op een van de meest pijnlijke financiële flops uit de Nederlandse filmgeschiedenis: aan de bioscoopkassa wist het epos slechts een fractie van de productiekosten terug te verdienen.
7. Nova Zembla (2011) – € 7,0 miljoen
De legendarische ontdekkingsreis van Willem Barentsz en Jacob van Heemskerck kreeg in 2011 een primeur: het was de allereerste Nederlandse speelfilm die volledig in stereoscopisch 3D werd gedraaid. Regisseur Reinout Oerlemans zocht de extreme vrieskou op en filmde met loodzware 3D-camera’s op de gletsjers van IJsland om de barre tocht door het pakijs en de bouw van Het Behouden Huys tastbaar te maken.
Met Robert de Hoog als kroniekschrijver Gerrit de Veer, Derek de Lint als Barentsz en topmodel Doutzen Kroes in haar acteerdebuut wist het historische overlevingsdrama ondanks gemengde recensies de zalen vol te trekken. De film passeerde ruimschoots de grens van zevenhonderdduizend bezoekers en behaalde de platina status.
6. Michiel de Ruyter (2015) – € 8,0 miljoen
Zeventiende-eeuwse galjoenen die elkaar op volle zee met bulderende kanonnen bestoken: regisseur Roel Reiné bewees dat Nederland wel degelijk maritieme spektakelfilms van internationaal formaat kan afleveren. Met Frank Lammers als de nuchtere admiraal werd de Gouden Eeuw grootschalig herleefd, inclusief de politieke intriges tussen raadpensionaris Johan de Witt en de Oranjegezinden.
Om de zeeslagen geloofwaardig te maken, werd onder meer gefilmd op het Markermeer en in Zeeland met replica’s van historische zeilschepen zoals de Batavia. Honderden figuranten werden gestoken in handgemaakte kostuums en harnassen.
De film trok meer dan zevenhonderdduizend bioscoopbezoekers en geldt als een van de meest ambitieuze publiekssuccessen van de afgelopen decennia, compleet met een gastoptreden van Game of Thrones-acteur Charles Dance.
5. Brimstone (2016) – € 12,0 miljoen
Een Nederlandse regisseur die een meedogenloze, Engelstalige western regisseert met wereldsterren als Dakota Fanning, Guy Pearce en Kit Harington: Martin Koolhoven zette met Brimstone een ongekend huzarenstuk neer. Het budget van twaalf miljoen euro werd bijeengebracht via een ingewikkelde Europese coproductie, waarna de opnames plaatsvonden in Hongarije, Oostenrijk, Duitsland en Spanje.
De film vertelt het beklemmende verhaal van Liz, een stomme vroedvrouw die op de vlucht slaat voor een fanatieke, sadistische dominee. De duistere mix van psychologische thriller, religieus fanatisme en western leverde zes Gouden Kalveren op en werd geselecteerd voor de prestigieuze hoofdcompetitie van het filmfestival van Venetië.
4. Kruistocht in Spijkerbroek (2006) – € 12,0 miljoen
Het verfilmen van Thea Beckmans geliefde jeugdklassieker vroeg om een internationale aanpak van Hollywood-proporties. Regisseur Ben Sombogaart stuurde hoofdpersoon Dolf (Joe Flynn) via een tijdmachine terug naar 1212, waar hij belandt in de Kinderkruistocht. Om de tienduizenden marcherende kinderen door middeleeuws Europa in beeld te brengen, trok de productie naar locaties in Duitsland, Luxemburg, Kroatië en Hongarije, waar honderden jonge figuranten werden gekleed in historische lompen. Met een mix van internationale acteurs (onder wie Emily Watson) en Nederlandse sterren werd de jeugdfilm bekroond met het Gouden Kalf voor Beste Lange Speelfilm.
3. De Slag om de Schelde (2020) – € 14,0 miljoen
Ter gelegenheid van 75 jaar vrijheid nam het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranenopvang (Vfonds) het initiatief voor een grootschalige herdenkingsfilm over de vaak vergeten, maar cruciale Slag om de Schelde in het najaar van 1944. Regisseur Matthijs van Heijningen Jr. kreeg een recordbedrag van veertien miljoen euro tot zijn beschikking om de geallieerde strijd in het modderige Zeeuwse polderlandschap vast te leggen.
Het verhaal verweeft op virtuoze wijze drie perspectieven: een jonge Zeeuwse verzetsstrijdster, een verdwaalde Britse zweefvliegtuigpiloot en een Nederlandse jongen die aan het oostfront voor de Duitsers vocht.
Met hyperrealistische gevechtsscènes, authentieke Spitfires en tanks en een meeslepende internationale cast (met onder meer Tom Felton) werd de film zowel in de Nederlandse bioscopen als wereldwijd op Netflix een gigantisch succes.
2. The Discovery of Heaven (2001) – € 14,0 miljoen
Harry Mulisch’ filosofische meesterwerk De ontdekking van de hemel gold jarenlang als volstrekt onverfilmbaar. Toch waagde producent Ate de Jong de sprong met een budget van veertien miljoen euro. Regisseur Jeroen Krabbé koos ervoor om de film in het Engels te draaien met de befaamde Britse intellectueel Stephen Fry in de hoofdrol als Onno Quist en Greg Wise als Max Delius.
De productie reisde de hele wereld over voor opnames in onder meer Amsterdam, Cuba, Venetië en Israël. De visuele vormgeving van de hemelse sferen en de zoektocht naar de stenen tafelen van Mozes resulteerde in een intrigerende literaire verfilming die door het publiek werd gewaardeerd met meer dan zevenhonderdduizend bioscoopbezoekers.
1. Zwartboek (2006) – € 18,0 miljoen
Na meer dan twintig jaar blockbusters regisseren in Hollywood (Basic Instinct, Robocop) keerde Paul Verhoeven in 2006 terug naar zijn geboorteland voor zijn ultieme passieproject: een ongekuist, moreel complex oorlogsdrama over de Joodse zangeres Rachel Stein (Carice van Houten) die infiltreert in het Duitse hoofdkwartier in Den Haag.
Met een ongekend budget van achttien miljoen euro werd heel Nederland omgetoverd tot bezet gebied in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Van grootschalige ontploffingen en duizenden historische kostuums tot scènes met echte stoomtreinen en honderden figuranten: Verhoeven eiste uiterste perfectie en liet zelfs een metersdiepe beerput bouwen waarin Carice van Houten honderden liters neppoep over zich heen kreeg.
Zwartboek werd een wereldwijde triomf: de film trok alleen al in Nederland meer dan een miljoen bezoekers, lanceerde de internationale carrière van Carice van Houten en werd tijdens het Nederlands Film Festival uitgeroepen tot de beste Nederlandse film aller tijden. Bijna twee decennia later staat Zwartboek nog altijd op eenzame hoogte aan de top als de duurste Nederlandse filmproductie uit de geschiedenis.
Reageren