Onze moderne maatschappij maakt op veel manieren gebruik van kernenergie en radioactiviteit. Naast militaire toepassingen en elektriciteitsopwekking zet ook de medische wereld bestraling in. Dat gebruik brengt enorme risico’s met zich mee, en sommige nucleaire rampen hebben gevolgen tot in volgende generaties. Hieronder de tien grootste ongelukken met radioactief materiaal uit de geschiedenis.
10. Het incident met een radioactieve bron in Goiânia
Goiânia is een stad in Centraal-Brazilië. Nadat een lokale radiotherapiekliniek in 1985 was verlaten, demonteerden twee mannen in september 1987 de achtergebleven bestralingsinstallatie op zoek naar kostbaar metaal. Zonder het te beseffen verwijderden ze een hoogradioactieve capsule met cesium-137-chloride.
De mannen braken de capsule open, waarna het radioactieve poeder vrijkwam en blauw opgloeide in het donker. Ze verkochten de resten aan een schroothandelaar, die het bijzondere poeder aan familie en vrienden liet zien. Sommigen wreven het op hun huid, een zesjarig meisje at ervan tijdens het eten. In de weken erna stierven vier mensen aan stralingsziekte. Ruim honderdduizend mensen werden gecontroleerd, van wie er 249 besmet bleken. De autoriteiten spoorden de bron op en lieten de besmette locaties opruimen, wat enkele duizenden tonnen radioactief afval opleverde.
9. Het Tokaimura-incident
In het Japanse Tokaimura vond in september 1999 een ernstig nucleair ongeval plaats dat twee arbeiders het leven kostte. In de fabriek van JCO werd uraniumoxide verwerkt tot brandstof voor een experimentele reactor. Om tijd te winnen goten medewerkers in strijd met alle voorschriften veel te veel uranium in één tank, met een emmer in plaats van via de voorgeschreven apparatuur.
Daardoor ontstond spontaan een kettingreactie in de tank, wat vakmensen een kriticiteitsongeval noemen. Bijna twintig uur lang zond het vat hoogradioactieve straling uit. Omwonenden binnen 350 meter werden geëvacueerd en ruim driehonderdduizend mensen in de wijde omgeving kregen het advies binnen te blijven. Na een gerechtelijk onderzoek werd de vergunning van het bedrijf ingetrokken.
8. Het incident met het Sodium Reactor Experiment
Het Sodium Reactor Experiment was een pioniersproject, bedoeld om ervaring op te doen met kernreactoren voor elektriciteitsopwekking. Deze experimentele reactor werd in 1957 gebouwd in Californië, met vloeibaar natrium als koelmiddel.
In juli 1959 deed zich een ernstig incident voor dat leidde tot een gedeeltelijke kernsmelting. Een lekkende koelvloeistof van de pompen vervuilde het natrium en verstopte de koelkanalen, waardoor 13 van de 43 brandstofelementen oververhit raakten. De radioactiviteit in het reactorgebouw liep sterk op en er kwamen radioactieve stoffen vrij. Over de omvang van die uitstoot wordt tot op vandaag gediscussieerd: sommige schattingen liepen extreem hoog op, maar zijn later door onafhankelijke onderzoekers als sterk overdreven bestempeld.
7. Het incident met de Enrico Fermi-1-reactor
De Enrico Fermi-kerncentrale stond in Monroe County in de staat Michigan. Reactor Fermi-1 was een kweekreactor, een type dat naast warmte ook nieuw splijtbaar materiaal produceert.
Op 5 oktober 1966 liet een losgeraakt metalen plaatje in het koelsysteem de doorstroming stokken, waardoor twee brandstofelementen oververhit raakten en gedeeltelijk smolten. Het duurde jaren om de reactor te bergen en schoon te maken. In 1970 ging hij weer aan, maar in 1972 werd hij definitief buiten gebruik gesteld. Bij dit incident kwam geen radioactiviteit vrij in de omgeving.
6. De ramp nabij Kysjtym
Kysjtym is een stad in het Russische Oeralgebergte. Vanaf 1945 werd hier het nucleaire complex Majak gebouwd, voor de productie van plutonium voor het Sovjet-kernwapenprogramma.
Op 29 september 1957 ontplofte een opslagtank met nucleair afval, nadat het koelsysteem van die tank het had begeven. De Sovjet-Unie hield de ramp angstvallig geheim tot de verbannen wetenschapper Zjores Medvedev er in 1976 openlijk over publiceerde. Naar schatting stierven zo’n tweehonderd mensen aan de gevolgen. De radioactieve pluim streek neer over een gebied van meer dan twintigduizend vierkante kilometer, waarvan het zwaarst besmette deel ongeveer duizend vierkante kilometer beslaat. Dat gebied mag tot op de dag van vandaag niet zonder toestemming worden betreden.
Op de internationale schaal voor nucleaire ongevallen scoort Kysjtym een 6, waarmee het na Tsjernobyl en Fukushima het zwaarste kernongeval ooit is. In deze lijst staat het lager omdat het aantal directe slachtoffers en de bekendheid beperkt bleven, maar qua vrijgekomen straling hoort het bij de allerergste.
5. Het incident met de SL-1-reactor
De SL-1 was een experimentele kernreactor op een testterrein ten westen van Idaho Falls. Op 3 januari 1961 vond hier een enorme stoomexplosie plaats. De oorzaak was menselijk handelen: een medewerker trok de centrale regelstaaf veel te ver uit het reactorvat, waardoor het vermogen in een fractie van een seconde explosief opliep.
Drie arbeiders vonden de dood. Een van hen werd door een wegschietend onderdeel tegen het plafond van het reactorgebouw gespietst; het duurde dagen voordat het lichaam kon worden geborgen, omdat de stralingsniveaus zo hoog waren. Radioactieve stoffen kwamen vrij, maar omdat het complex in de dunbevolkte woestijn lag, vormde dat geen onmiddellijk gevaar voor de bevolking. Na het incident werd het complex gesloopt en de omgeving gereinigd.
4. De brand in Windscale
In Windscale aan de noordwestkust van Engeland vond in oktober 1957 de grootste nucleaire ramp uit de Britse geschiedenis plaats. Belangrijk detail: dit was geen elektriciteitscentrale maar een militaire reactor, gebouwd om plutonium te maken voor het Britse kernwapenprogramma.
Bij een routineklus om opgehoopte energie uit het grafiet te laten ontsnappen liep de temperatuur uit de hand en vatte de uraniumbrandstof vlam. Al snel stond een aanzienlijk deel van de reactorkern in brand. De vrijgekomen radioactieve wolk, vooral jodium-131, trok over Groot-Brittannië en delen van Europa. Melk van boerderijen in een gebied van zo’n vijfhonderd vierkante kilometer werd weggegooid. Na drie dagen kreeg men de brand met water gedoofd, een gok die net zo goed tot een waterstofexplosie had kunnen leiden. De reactor werd daarna hermetisch afgesloten en bevat nog altijd zo’n vijftien ton hoogradioactief uranium.
3. De ramp bij Three Mile Island
Three Mile Island is een kerncentrale bij Harrisburg in Pennsylvania. Op 28 maart 1979 speelde zich hier het zwaarste kernongeval op Amerikaans grondgebied af. Door een veiligheidsklep die niet meer sloot, stroomde een groot deel van het koelwater weg. Het bedienend personeel las de meters verkeerd en zette juist nog meer koeling uit, waardoor de reactorkern voor ongeveer de helft smolt.
Anders dan vaak wordt gedacht, bleef de uitstoot beperkt. De gemiddelde extra stralingsdosis voor omwonenden bedroeg ongeveer een honderdste van wat je in een jaar aan natuurlijke achtergrondstraling oploopt, en uitgebreid vervolgonderzoek heeft geen meetbare gezondheidseffecten in de omgeving kunnen aantonen. De grootste schade was psychologisch en politiek: het ongeval bracht de Amerikaanse kernenergie decennialang tot stilstand. De opruiming van de beschadigde reactor duurde tot 1993.
De naastgelegen reactor bleef gewoon draaien tot 2019 en wordt inmiddels heropend om datacentra van stroom te voorzien, onder een nieuwe naam.
2. Aardbeving en tsunami bij Fukushima
Op 11 maart 2011 trof een zware aardbeving de Japanse oostkust. De kerncentrale van Fukushima Daiichi schakelde zichzelf zoals bedoeld uit en de noodgeneratoren namen de koeling over. Zo’n vijftig minuten later rolde een tsunami van ruim veertien meter over de te lage zeewering en zette de generatoren onder water. Daarmee viel de koeling weg.
In drie reactoren smolt de kern. Waterstof hoopte zich op en veroorzaakte explosies die de reactorgebouwen openreten, waarna radioactiviteit vrijkwam. Ongeveer 154.000 mensen werden geëvacueerd. Aan de straling zelf zijn nauwelijks directe doden toe te schrijven, maar de evacuatie zelf kostte volgens Japanse tellingen meer dan tweeduizend mensen het leven, vooral kwetsbare ouderen.
Sindsdien is een groot deel van de evacuatiezones weer vrijgegeven, al blijft een kerngebied afgesloten. In augustus 2023 begon Japan met het gefaseerd lozen van gezuiverd koelwater in de oceaan, een besluit dat internationaal tot flinke discussie leidde maar door het atoomagentschap IAEA als veilig werd beoordeeld.
1. De kernramp van Tsjernobyl
De grootste kernramp uit de geschiedenis vond plaats in de toenmalige Oekraïense Sovjetrepubliek, bij de stad Pripjat vlak bij Tsjernobyl. Op 26 april 1986 ontplofte reactor 4 tijdens een slecht voorbereide veiligheidstest. De explosie blies het duizend ton zware bovendeksel van de reactor af en het brandende grafiet stuwde radioactief materiaal kilometers de lucht in. De wolk trok over een groot deel van Europa.
De ramp eiste 31 directe doden: twee bij de explosie zelf en de rest onder brandweerlieden en operators die in de weken erna aan acute stralingsziekte bezweken. Over de langetermijngevolgen lopen de schattingen sterk uiteen. De Wereldgezondheidsorganisatie houdt het op enkele duizenden extra kankersterfgevallen onder de zwaarst blootgestelde groepen, terwijl andere organisaties op aanzienlijk hogere aantallen uitkomen. Zeker is dat er duizenden gevallen van schildklierkanker bij kinderen zijn opgetreden, vooral door besmette melk.
In 2016 werd over de oude betonnen sarcofaag een gigantische stalen boog geschoven, de New Safe Confinement, gebouwd om de resten honderd jaar lang veilig af te schermen. Die bescherming staat inmiddels onder druk. Op 14 februari 2025 sloeg een drone een groot gat in het dak, waarna een brand ontstond die pas na drie weken volledig geblust was. De stralingsniveaus bleven normaal, maar het IAEA concludeerde eind 2025 dat de constructie haar belangrijkste veiligheidsfunctie, het insluiten van de radioactiviteit, is kwijtgeraakt. Herstelwerkzaamheden staan gepland. Het gebied rond de centrale blijft nog vele decennia verboden terrein.
Meer lijstjes over rampen
vet leuk
hzo vet leuk ben je raar ofzo
En nu een lijstje met doden bij de bouw van waterkrachtcentrales: hooverdam 107 doden. Doorbraak Vanontdam Italië: 2000 doden,… moet ik doorgaan?
je moeder
Y’’al have the brain of a baby and can’t be serious About Anything
Nee