Top 10 Grootste Voetbalstadion Rampen

Voetbal brengt wekelijks honderden miljoenen mensen in vervoering, maar de geschiedenis van de sport kent ook een inktzwarte schaduwzijde. Door de decennia heen zijn overvolle stadions herhaaldelijk veranderd in dodelijke vallen. Falend crowd management, ondeugdelijke hekwerken, paniekreacties van ordediensten en geblokkeerde nooduitgangen eisten duizenden mensenlevens.

Wanneer het over stadionrampen gaat, denken veel Europeanen direct aan het Heizeldrama van 1985 in Brussel, waarbij 39 supporters stierven en Engelse clubs jarenlang werden verbannen. Hoe traumatisch die avond ook was, qua dodental staat het drama niet eens in de wereldwijde top tien. Wereldwijd voltrokken zich tragedies met een veelvoud aan slachtoffers, die uiteindelijk leidden tot de afschaffing van staantribunes en strenge internationale veiligheidsprotocollen. Dit zijn de 10 dodelijkste voetbalrampen uit de geschiedenis, gerangschikt op het aantal slachtoffers.

10. Ibrox-ramp (Schotland, 1971): 66 doden

Op 2 januari 1971 voltrok zich in de dichte mist van Glasgow een van de donkerste drama’s uit het Britse voetbal. Aartsrivalen Rangers en Celtic troffen elkaar voor de traditionele Nieuwjaars-derby voor ruim 80.000 toeschouwers. Toen Celtic in de slotminuut de 0-1 binnenschoot, dropen duizenden teleurgestelde Rangers-supporters voortijdig af via de beruchte Trap 13, een steile betonnen uitgangstrap.

Jarenlang deed het hardnekkige gerucht de ronde dat de dodelijke verdrukking ontstond doordat fans zich massaal omdraaiden toen Rangers diep in blessuretijd alsnog gelijkmaakte. Gerechtelijk onderzoek wees echter uit dat dit niet klopte: het drama ontstond doordat iemand op de trappen struikelde, waarna een domino-effect van honderden vallende mensen volgde. Zware stalen leuningen bogen door onder de immense druk. Zesenzestig supporters, onder wie veel kinderen, overleden door verstikking.

9. Loezjniki-ramp (Sovjet-Unie, 1982): 66 doden

Bij een vriestemperatuur van tien graden onder nul speelde Spartak Moskou op 20 oktober 1982 in het immense Leninstadion (het huidige Loezjniki) tegen het Nederlandse HFC Haarlem in de UEFA Cup. Omdat er slechts zo’n 16.500 toeschouwers op de reusachtige tribunes zaten, hadden de autoriteiten besloten om slechts één tribune en één smalle uitgangstrap open te stellen om politiepersoneel uit te sparen.

Vlak voor het eindsignaal begon het publiek over de beijzelde trappen naar buiten te schuifelen. Toen Spartak in de allerlaatste seconden een tweede doelpunt maakte, probeerden tientallen supporters terug te keren, terwijl de meute achter hen doordrukte. Op de spekgladde trappen ontstond een menselijke lawine. Het communistische regime hield de ramp zeven jaar lang angstvallig geheim voor de buitenwereld; pas in 1989 werd officieel toegegeven dat er 66 doden waren gevallen. De spelers van Haarlem hoorden pas jaren later dat er zich na hun wedstrijd een massagraf onder de tribunes had gevormd.

8. Puerta 12-tragedie (Argentinië, 1968): 71 doden

De rivaliteit tussen Boca Juniors en River Plate, de Superclásico, is de meest geladen stadsderby ter wereld. Op 23 juni 1968 eindigde de clash in het Estadio Monumental van River Plate in een doelpuntloos gelijkspel, waarna duizenden supporters van Boca Juniors het stadion via sector 12 (Puerta 12) probeerden te verlaten.

Onderaan de donkere, onverlichte trap liep de menigte echter vast tegen dichte stalen draaihekken. Terwijl de mensen vooraan klem kwamen te zitten, bleven supporters van bovenaf onwetend doorduwen. Eenenzestig fans, met een gemiddelde leeftijd van slechts negentien jaar, bezweken onder de gruwelijke druk. Hoewel een maandenlang politieonderzoek volgde, werd nooit definitief vastgesteld wie verantwoordelijk was voor het dichthouden of blokkeren van de hekken. River Plate besloot de beruchte poort na de ramp voorgoed om te dopen tot Puerta L om de herinnering uit te wissen.

7. Port Said-ramp (Egypte, 2012): 74 doden

In de roerige nasleep van de Arabische Lente mondde een competitiewedstrijd tussen Al Masry en topclub Al Ahly op 1 februari 2012 uit in een regelrechte slachtpartij. Direct na het laatste fluitsignaal bestormden honderden aanhangers van de thuisploeg gewapend met messen, kapmessen, stokken en vuurwerk het uitvak van Al Ahly.

De aanval was politiek geladen: de fanatieke supportersgroep van Al Ahly (de Ultras Ahlawy) had een sleutelrol gespeeld bij de revolutie tegen dictator Hosni Mubarak en was een doorn in het oog van de militaire elite. Terwijl de aanvallers het uitvak binnendrongen, werden de stadionlichten plotseling uitgeschakeld en bleken de vluchtpoorten van buitenaf op slot gedraaid. De politie weigerde doelbewust in te grijpen. Vierfenzeventig supporters stierven door messteken, hersenletsel of verstikking tegen de gesloten hekken, wat leidde tot het jarenlang stilleggen van de Egyptische profcompetitie.

6. Mateo Flores-ramp (Guatemala, 1996): 83 doden

Op 16 oktober 1996 zou het Estadio Mateo Flores in Guatemala-Stad het decor vormen voor een WK-kwalificatiewedstrijd tussen Guatemala en Costa Rica. De officiële toeschouwerscapaciteit bedroeg 45.800 plaatsen, maar door een grootschalig netwerk van vervalste kaartjes en corrupte controleurs probeerden ruim 60.000 mensen tegelijkertijd het stadion binnen te dringen.

Ruim een uur voor de aftrap ontstond bij de algemene toegangspoorten een onbeheersbare stormloop. Duizenden fans die van buitenaf de trappen af werden geduwd, verpletterden de toeschouwers die al op de onderste ringen stonden tegen de hoge veiligheidshekken langs het veld. Drieëntachtig mensen verloren het leven door verstikking en vertrapping. De tragedie dwong de wereldvoetbalbond FIFA om wereldwijd veel strengere normen op te leggen voor ticketverkoop en tourniquetsystemen bij kwalificatieduels.

5. Kathmandu-ramp (Nepal, 1988): 93 doden

In het Dasarath Rangasala Stadion in de Nepalese hoofdstad Kathmandu vond op 12 maart 1988 een van de meest bizarre rampen uit de sportgeschiedenis plaats. Tijdens een vriendschappelijke wedstrijd tussen een lokale club en een team uit Bangladesh stak plotseling een extreme bergstorm op, die gepaard ging met gigantische hagelstenen ter grootte van vuisten.

Omdat het stadion vrijwel geen overkapping kende, vluchtten dertigduizend kletsnatte en gewonde toeschouwers in blinde paniek richting de uitgangen om beschutting te zoeken. Daar wachtte een dodelijke val: zeven van de acht uitgangspoorten bleken hermetisch afgesloten om te voorkomen dat mensen zonder kaartje naar binnen zouden glippen. In de smalle tunnels ontstond een dodelijke fuik waarin 93 mensen werden doodgedrukt.

4. Hillsborough-ramp (Engeland, 1989): 97 doden

Op 15 april 1989 vond in Sheffield de ramp plaats die het Engelse voetbal voorgoed zou transformeren. Tijdens de halve finale van de FA Cup tussen Liverpool en Nottingham Forest ontstond buiten de tourniquets van de verouderde Leppings Lane End een levensgevaarlijke mensenmassa. Politiecommandant David Duckenfield gaf daarop het fatale bevel om een grote uitgangspoort (Gate C) te openen om de druk buiten te verlichten.

Een vloedgolf van duizenden supporters stroomde ongecontroleerd via een smalle tunnel rechtstreeks de twee reeds overvolle centrale staantribunes achter het doel in. Door hoge stalen hekken konden de supporters geen kant op. In totaal kwamen 97 Liverpool-fans om het leven door verstikking. De politie en sensatiekrant The Sun probeerden de schuld decennialang in de schoenen van ‘dronken supporters’ te schuiven, maar na een decennialange strijd van de nabestaanden bewees een onafhankelijk onderzoek in 2012 dat grove nalatigheid van de politie de werkelijke oorzaak was. De ramp leidde tot het historische Taylor-rapport, dat staantribunes in de hoogste Engelse divisies definitief verbood.

3. Accra Sports Stadium-ramp (Ghana, 2001): 126 doden

De felste en meest beladen voetbalderby van West-Afrika, het duel tussen Hearts of Oak en Asante Kotoko in de Ghanese hoofdstad Accra, liep op 9 mei 2001 uit op de dodelijkste stadionramp uit de Afrikaanse geschiedenis. Nadat thuisploeg Hearts in de slotfase een 2-1 voorsprong nam, begonnen gefrustreerde Kotoko-fans plastic stoeltjes los te rukken en op het veld te gooien.

De politie reageerde met een volstrekt disproportionele actie: agenten vuurden traangasgranaten rechtstreeks af op de overdekte, dichtbevolkte tribunes. Binnen enkele seconden raakten tienduizenden supporters gedesoriënteerd door het brandende gas. In de blinde haast om te ontkomen stormde de massa naar de uitgangen, maar die bleken op slot te zitten. Honderdzesentwintig toeschouwers stierven door verdrukking en verstikking. Zes politieofficieren werden aangeklaagd wegens dood door schuld.

2. Kanjuruhan-ramp (Indonesië, 2022): 135 doden

Dat de voetbalwereld amper had geleerd van de fouten in Accra, bleek op tragische wijze op 1 oktober 2022 in het Kanjuruhan-stadion in Malang op het Indonesische eiland Java. Na een 2-3 nederlaag van Arema FC tegen aartsrivaal Persebaya Surabaya betraden enkele honderden teleurgestelde fans het veld om verhaal te halen bij hun eigen spelers.

Hoewel het veld snel werd ontruimd, begon de zwaarbewapende oproerpolitie massaal traangas af te vuren, niet alleen op het veld maar ook rechtstreeks op de overvolle familietribunes. Dit gebeurde in directe strijd met de officiële veiligheidsvoorschriften van de FIFA, die het gebruik van traangas in stadions uitdrukkelijk verbieden. Tienduizenden mensen vluchtten naar de uitgangen, maar poorten 13 en 14 bleken slechts op een kier te staan of waren volledig gesloten. Honderdvijfendertig supporters, onder wie meer dan veertig kinderen, kwamen om het leven in de resulterende verdrukking.

1. Estadio Nacional-ramp (Peru, 1964): 328 doden

Met afstand de dodelijkste ramp uit de wereldwijde sportgeschiedenis vond plaats op 24 mei 1964 in de Peruaanse hoofdstad Lima. Peru speelde voor 53.000 uitzinnige toeschouwers tegen aartsrivaal Argentinië voor een felbegeerd ticket naar de Olympische Spelen van Tokio. Twee minuten voor tijd keurde de Uruguayaanse scheidsrechter Ángel Pazos een gelijkmaker van Peru af wegens een vermeende overtreding.

Toen een woedende toeschouwer het veld op stormde om de scheidsrechter aan te vliegen, werd hij door agenten met politiehonden op uiterst gewelddadige wijze tegen de grond gewerkt. De woede op de tribunes explodeerde. In plaats van te de-escaleren, schoot de politie tientallen traangasgranaten de tribunes in. Duizenden toeschouwers stormden gillend door de overdekte traptunnels naar buiten om aan het verstikkende gas te ontsnappen, maar onderaan stuitten ze op gesloten gegolfde stalen rolluiken. De druk van de meute was zo immens dat mensen letterlijk tegen het metaal werden geplet. De officiële balans stopte bij 328 doden en ruim vijfhonderd zwaargewonden, al vermoeden historici dat het werkelijke dodental nog veel hoger lag.