Pelgrimstochten behoren tot de oudste reizen van de mensheid. Al in de vroege middeleeuwen doorkruisten reizigers te voet hele continenten op zoek naar boetedoening, genezing van ziekten of het inlossen van een religieuze gelofte. Waar deze tochten vroeger levensgevaarlijke expedities waren vol struikrovers en ontberingen, trekken ze tegenwoordig jaarlijks honderdduizenden wandelaars en zoekers van over de hele wereld.
Van eeuwenoude tempelpaden in Japan tot alpiene bergpassen richting Rome en Santiago: dit zijn tien van de beroemdste en meest indrukwekkende pelgrimstochten ter wereld, met de feiten en geschiedenis erbij.
10. Shikoku-pelgrimage (Japan)
Met een lengte van ruim 1.200 kilometer cirkelt de Shikoku-pelgrimage langs de kustlijn en door de bergen van het gelijknamige Japanse eiland. De route verbindt 88 officiële boeddhistische tempels die gewijd zijn aan de monnik Kūkai (beter bekend als Kōbō Daishi), de grondlegger van het Shingon-boeddhisme in de negende eeuw.
Pelgrims, aangeduid als ohenro, zijn herkenbaar aan een traditionele witte katoenen outfit, een kegelvormige strohoed en een houten staf (kongōzue). Die staf symboliseert volgens de overlevering het lichaam van Kūkai, die spiritueel met iedere wandelaar zou meelopen. Wie deze pelgrimstocht volbrengt, ontvangt bij elke tempel een kalligrafische inscriptie en een rode inktstempel in een speciaal boekwerk (nōkyōchō), dat na afloop vaak als heilig familie-erfstuk wordt bewaard.
9. Camino del Norte (Spanje)
Langs de grillige kliffen en zandstranden van de Golf van Biskaje slingert de Camino del Norte over een afstand van circa 825 kilometer van Irún naar Santiago de Compostela. In de vroege middeleeuwen was deze noordelijke kustroute aanzienlijk veiliger dan de tochten door het binnenland, die destijds werden bedreigd door de Moorse veroveringen. Doordat de route door Baskenland, Cantabrië en Asturië aanzienlijk meer hoogtemeters telt en fysiek zwaarder is dan de klassieke Franse route, trekt deze tocht vooral wandelaars die de drukte willen vermijden.
8. Pilgrims’ Way (Engeland)
Hoewel de naam doet vermoeden dat de Pilgrims’ Way al in de middeleeuwen zo heette, hebben historici aangetoond dat het een negentiende-eeuwse vinding is van Britse cartografen. De route volgt in werkelijkheid een prehistorisch handelsspoor over de heuvelrug van de North Downs, tussen Winchester en Canterbury.
Het pad werd pas een massale pelgrimstocht nadat aartsbisschop Thomas Becket in 1170 in de kathedraal van Canterbury werd vermoord door ridders van koning Hendrik II. Binnen enkele jaren stroomden gelovigen uit heel Europa toe om zijn schrijn te vereren. De bonte stoet reizigers inspireerde schrijver Geoffrey Chaucer aan het einde van de veertiende eeuw tot zijn meesterwerk The Canterbury Tales, waarmee deze tocht definitief verankerd raakte in de Engelse literatuurgeschiedenis.
7. Mount Kailash Kora (Tibet)
Op een afgelegen hoogvlakte in het westen van Tibet rijst de piramidevormige top van Mount Kailash op tot 6.638 meter hoogte. De berg geldt als een van de heiligste plekken ter wereld binnen vier verschillende religies: het hindoeïsme, het boeddhisme, het jaïnisme en de inheemse Tibetaanse Bön-traditie. Uit religieus respect is het beklimmen van de bergtop ten strengste verboden; geen mens heeft ooit een voet op de top gezet.
In plaats van een beklimming volbrengen pelgrims een zogeheten kora: een heilige pelgrimstocht van 52 kilometer rondom de voet van het massief. Deze tocht vindt plaats op extreme hoogte, waarbij het pad over de adembenemende Drolma La-pas voert op 5.630 meter boven zeeniveau.
Terwijl westerse trekkers er doorgaans drie dagen over doen, voltooien toegewijde Tibetaanse pelgrims de ronde vaak binnen één etappe van vijftien uur. De meest fanatieke gelovigen meten de volledige tocht af met hun eigen lichaam door zich bij elke stap voorover op de steenachtige bodem te werpen.
6. Kumano Kodo (Japan)
In de mistige cederwouden van het Kii-schiereiland, ten zuiden van Osaka, ligt het netwerk van de Kumano Kodo. Dit pelgrimspad verbindt al meer dan duizend jaar de drie grote heiligdommen van Kumano (de Kumano Sanzan). Waar Japanse keizers en edellieden hier vanaf de tiende eeuw naartoe trokken voor rituele zuivering, werd de tocht later opengesteld voor alle lagen van de bevolking. Samen met de Camino de Santiago is de Kumano Kodo de enige pelgrimstocht ter wereld die door de UNESCO is aangewezen als UNESCO-werelderfgoed; wandelaars die beide tochten volbrengen, kunnen een officieel ‘Dual Pilgrim’-certificaat aanvragen.
5. Via Francigena (Europa)
In het jaar 990 reisde de pas benoemde aartsbisschop Sigeric van Canterbury te voet naar Rome om zijn bisschopsstaf (het pallium) persoonlijk in ontvangst te nemen van paus Johannes XV. Op de terugweg hield hij een nauwgezet dagboek bij waarin hij alle tachtig overnachtingsplekken noteerde. Dit verslag vormt tot op de dag van vandaag de blauwdruk voor de Via Francigena.
Deze monumentale pelgrimstocht overbrugt ruim 1.700 kilometer en doorkruist Engeland, Frankrijk, Zwitserland en Italië. Het zwaarste en meest spectaculaire deel van het traject voert over de Grote Sint-Bernhardpas in de Alpen, op bijna 2.500 meter hoogte, alvorens af te dalen door het heuvellandschap van Toscane richting de graven van Petrus en Paulus in Rome.
4. Camino Portugués (Portugal en Spanje)
Met vertrekpunten in Lissabon of Porto vormt de Portugese route de belangrijkste zuidelijke pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. De tocht voert door de wijngaarden van de Minho-regio en steekt via de internationale brug bij Tui de grensrivier over richting Galicië. Dankzij het vlakkere terrein, de gastvrije herbergen en historische halteplaatsen zoals Coimbra en Barcelos is de Camino Portugués qua aantal wandelaars uitgegroeid tot de op één na populairste jacobsroute van Europa.
3. De pelgrimstocht naar Lourdes (Frankrijk)
Toen de veertienjarige molenaarsdochter Bernadette Soubirous in het voorjaar van 1858 verklaarde dat zij in de grot van Massabielle achttien verschijningen had gezien van een ‘dame in het wit’, veranderde het ingeslapen Pyreneeëndorp Lourdes in een internationaal bedevaartsoord. Nadat Bernadette op aanwijzing van de verschijning een modderige bron had blootgelegd, ontstond het geloof in de geneeskrachtige werking van het bronwater.
Jaarlijks maken circa vijf miljoen gelovigen deze pelgrimstocht, van wie tienduizenden te voet arriveren via de paden aan de voet van de Pyreneeën. De Katholieke Kerk hanteert overigens een opvallend strenge wetenschappelijke controle: het in 1883 opgerichte medische bureau van Lourdes onderzocht sindsdien meer dan zevenduizend claims van wonderbaarlijke genezingen, waarvan er na grondig medisch onderzoek slechts zeventig officieel als medisch onverklaarbaar werden erkend.
2. De pelgrimstocht naar Fátima (Portugal)
Het zogeheten Zonnewonder van 13 oktober 1917 zette het Portugese dorpje Fátima definitief op de wereldkaart. Drie herderskinderen hadden verklaard dat Maria maandelijks aan hen verscheen bij de Cova da Iria. Tijdens de aangekondigde slotverschijning verzamelde zich een menigte van naar schatting vijftigduizend toeschouwers in de stromende regen, waarna ooggetuigen meldden dat de zon leek te dansen en zigzagbewegingen maakte aan de hemel.
Hoewel wetenschappers het fenomeen later toeschreven aan optische atmosferische effecten of netvliesverblinding door langdurig in de felle zon staren, groeide Fátima uit tot de belangrijkste pelgrimstocht van Portugal. Jaarlijks lopen tienduizenden pelgrims via de bewegwijzerde Caminhos de Fátima naar het immense heiligdom, waarbij gelovigen de laatste honderden meters over het plein regelmatig op hun knieën afleggen als teken van toewijding.
Het hoogtepunt van het bedevaartseizoen valt op 12 en 13 mei en oktober, wanneer tienduizenden pelgrims met brandende kaarsen deelnemen aan de nachtelijke lichtprocessie over de esplanade.
1. Camino de Santiago (Spanje)
Het graf van de apostel Jacobus de Meerdere in de kathedraal van Santiago de Compostela vormt al sinds de negende eeuw het einddoel van de beroemdste pelgrimstocht van Europa. Volgens de legende wees een vallende ster het graf aan een kluizenaar aan, wat leidde tot de populaire volksetymologie van Compostela als ‘veld van de sterren’ (campus stellae). Historici en taalkundigen achten het echter aannemelijker dat de naam afstamt van het Latijnse compositum, wat simpelweg ‘begraafplaats’ betekent.
De klassieke hoofdroute, de Camino Francés, start in het Franse Saint-Jean-Pied-de-Port en voert over bijna achthonderd kilometer door Navarra, de wijnstreek La Rioja en de uitgestrekte Spaanse hoogvlakte (de Meseta). Pelgrims navigeren op de karakteristieke gele pijlen en de sint-jakobsschelp, en verzamelen stempels in hun pelgrimspaspoort (het credencial). Wie de laatste honderd kilometer te voet aflegt, ontvangt bij het pelgrimsbureau in Santiago de felbegeerde Latijnse oorkonde: de Compostela.
Reageren