Rihanna bracht in 2016 haar laatste album uit en heeft sindsdien vooral lippenstift en lingerie verkocht. Toch staat haar catalogus nog fier overeind, en dat komt doordat ze zelden de veilige route koos. Dancehall, EDM, retro-soul en akoestische gitaarpop lopen bij haar dwars door elkaar heen. Wie haar werk op klank beoordeelt in plaats van op streamcijfers, komt bij een andere top 10 uit dan de gemiddelde feestplaylist.
10. Needed Me
Van alle singles van ANTI leek dit de wegwerpversie. DJ Mustard leverde een beat die bijna niets doet, een paar tonen synth en een kick die je eerder voelt dan hoort. Rihanna zingt er niet overheen maar eronder, alsof ze de moeite niet neemt. Precies dat maakt het nummer zo goed.
Er zit nauwelijks een refrein in, geen opbouw, geen climax. Toch bleef de track ruim een jaar in de Amerikaanse Hot 100 staan, langer dan de meeste van haar echte hits. Regisseur Harmony Korine maakte er een grimmige videoclip bij die het koele karakter van het nummer alleen maar versterkte. Dit is het moment waarop ze stopte met radio bedienen.
9. Man Down
Een reggaenummer dat opent met een bekentenis van moord, gezongen door de grootste popster ter wereld. Op Loud uit 2010 was dit veruit de vreemdste keuze, en de enige track waarop haar Bajan-accent volledig de ruimte krijgt. De melodie is simpel, bijna kinderliedjesachtig, wat het contrast met de tekst nog scherper maakt.
De clip werd opgenomen in Jamaica en leverde haar een klacht op van de Amerikaanse Parents Television Council, die de scène te expliciet vond. Rihanna hield voet bij stuk en verdedigde het verhaal publiekelijk. Een grote radiohit werd het nooit. Als bewijs dat ze een verhaal kan dragen in plaats van alleen een hook, blijft het onverslagen.
8. FourFiveSeconds
Paul McCartney op akoestische gitaar, Kanye West die voor één keer bijna niets produceert, en Rihanna die gewoon zingt. Geen drums tot ver in het nummer, geen autotune, geen effecten om achter weg te kruipen. In de Amerikaanse hitlijst kwam het tot de vierde plaats, opmerkelijk voor een track die klinkt als een demo.
Wat het nummer draagt is haar timing. Ze zit consequent net achter de beat, wat de frustratie in de tekst voelbaar maakt zonder dat ze harder hoeft te zingen. McCartney zei later dat de sessies bedoeld waren als schetsen. Ze hebben het slim genoeg gevonden om die schets niet dicht te produceren.
7. Rude Boy
Stargate bouwde het skelet, maar het is Rob Swire van Pendulum die de synthbas erin gooide die het nummer zijn scherpte geeft. Het resultaat is dancehall die klinkt als elektronica, uitgebracht begin 2010 van het album Rated R. Vijf weken lang stond het op nummer 1 in de Verenigde Staten.
Melina Matsoukas regisseerde de clip met felgekleurde grafische achtergronden die rechtstreeks verwijzen naar Jamaicaanse dancehall-posters. Voor het eerst leunde Rihanna volledig op haar Caribische afkomst zonder dat het als exotische versiering aanvoelde. De productie is inmiddels vijftien jaar oud en klinkt nog altijd scherper dan het meeste dat er nu uit komt.
6. Diamonds
Sia schreef dit nummer naar eigen zeggen in een kwartier, Benny Blanco en Stargate produceerden het, en Rihanna maakte er een wereldhit van. In meer dan twintig landen bereikte het de eerste plaats. Het is zonder twijfel haar grootste solonummer en zit daarom in elke lijst.
Maar het is niet haar beste. Het arrangement doet het zware werk, met die opzwellende synths en de galm die elke zin een formaat geeft dat de melodie zelf niet verdient. Haar zang is hier keurig en beheerst, waar ze elders juist overtuigt door rafeligheid. Groots is niet hetzelfde als goed.
5. Stay
Piano, stem, verder vrijwel niets. Mikky Ekko en Justin Parker schreven het nummer, dezelfde Parker die eerder Video Games van Lana Del Rey mede op papier zette. Dat hoor je terug in de traagheid en in de manier waarop de akkoorden nooit helemaal oplossen.
Rihanna’s stem breekt hier op twee plekken hoorbaar, en niemand heeft dat weggepoetst. Bij haar televisieoptreden met Ekko in 2013 bleek dat ze het live ook aankon, wat niet vanzelfsprekend was in die periode. Van al haar ballads is dit de enige die je nog steeds op een stille zondagochtend kunt opzetten.
4. Love on the Brain
Een doo-wopnummer in zesachtste maat, geproduceerd door de Noor Fred Ball, dat klinkt alsof het uit 1962 komt. Op papier is dit een valkuil, want popsterren die soul imiteren belanden meestal in de karikatuur. Rihanna ontsnapt eraan door simpelweg harder te zingen dan ze ooit had gedaan.
De laatste veertig seconden zijn het bewijs. Ze schreeuwt daar bijna, met een stem die duidelijk aan zijn grens zit, en dat is precies wat het nummer nodig heeft. In de Verenigde Staten kwam het tot de top vijf, jaren nadat ANTI was uitgebracht. Van alle tracks op dat album is dit de meest onderschatte prestatie.
3. Work (feat. Drake)
Boi-1da en Sevn Thomas bouwden de beat op de Sail Away-riddim uit 1998, een stuk Jamaicaanse muziekgeschiedenis dat de meeste luisteraars niet herkenden. Negen weken lang stond het nummer op de eerste plaats in Amerika. Een deel van het publiek klaagde dat Rihanna onverstaanbaar zong, wat vooral iets zei over dat publiek.
Het patois is geen gimmick maar de kern van de track. De herhaling werkt hypnotiserend, precies zoals dancehall hoort te werken, en Drake’s couplet is verstandig kort gehouden. Er verschenen twee clips: één van regisseur Director X, opgenomen in het Jamaicaanse restaurant The Real Jerk in Toronto, en één van Tim Erem in neonkleuren.
2. We Found Love
Calvin Harris schreef en produceerde dit in zijn eentje, en critici waren er aanvankelijk verdeeld over. Te kaal, te weinig song, meer een dj-track met een zangeres erop. Tien weken op nummer 1 in de Verenigde Staten later, haar langste reeks ooit, was die discussie voorbij.
De structuur is bewust primitief: opbouw, drop, herhaling, klaar in drieënhalve minuut. Dit is het nummer dat de Amerikaanse popradio in één klap in elektronische handen legde, met alle gevolgen van dien voor de tien jaar erna. De clip van Melina Matsoukas werd opgenomen in Noord-Ierland en won een Grammy. Zelden was een compromis tussen twee genres zo weinig een compromis.
1. Umbrella (feat. Jay-Z)
De drumsound waarmee dit nummer opent kwam uit een standaard geluidsbibliotheek van Apple, iets wat producers Tricky Stewart en The-Dream nooit onder stoelen of banken hebben gestoken. Van zoiets banaals maakten ze in 2007 het startpunt van een carrière. In het Verenigd Koninkrijk stond het tien weken achtereen op nummer 1.
Wat Umbrella onaantastbaar maakt, is de hook die grammaticaal nergens op slaat en toch in één keer blijft plakken. Het leverde haar de eerste Grammy op en veranderde haar status van tienerzangeres met leuke singles naar artiest met een visie. Alles wat daarna komt, van de dancehall tot de soul, is alleen mogelijk omdat dit nummer bestond.
Het opvallendste aan deze catalogus is hoe weinig hij op een popcarrière lijkt. Rihanna gebruikte de hitlijsten als doorgeefluik voor genres die daar normaal niet komen, en liet vervolgens negen jaar lang niets nieuws horen zonder ook maar een beetje aan relevantie in te boeten. Er zijn artiesten die drie albums per decennium uitbrengen om hetzelfde te bereiken.
Reageren