De oudste grafische MMORPG ter wereld die vandaag de dag nog steeds commercieel draait is het Zuid-Koreaanse Nexus: The Kingdom of the Winds uit het voorjaar van 1996, op de voet gevolgd door Meridian 59 en het Duitse Tibia. Waar de meeste online multiplayerspellen na enkele jaren hun deuren sluiten zodra de hype wegebt, trotseren deze pioniers al bijna drie decennia lang alle technologische veranderingen.
Dit zijn de tien alleroudste nog actieve online games ter wereld, gerangschikt op het officiële jaar van lancering.
1. Nexus: The Kingdom of the Winds (april 1996)
Nexon lanceerde in april 1996 in Zuid-Korea Baramue Nara, internationaal uitgebracht als ” Nexus: The Kingdom of the Winds“.
Het spel staat officieel in het Guinness Book of Records genoteerd als de langstlopende commerciële grafische MMORPG ter wereld. Het legde het fundament voor de bloeiende Zuid-Koreaanse gamingindustrie nog voordat internet in westerse huiskamers gemeengoed was.
Gebaseerd op de gelijknamige Koreaanse stripreeks combineert het spel 2D-tegelafbeeldingen met mythologie en diepgaande sociale structuren. Spelers kunnen zich aansluiten bij gildes, trouwen en politieke posities bekleden binnen de spelersgemeenschap. Na drie decennia trekt de originele game via exploitant Kru Interactive nog steeds actieve abonnees.
2. Meridian 59 (december 1996)
Waar online multiplayerspellen in 1996 hoofdzakelijk bestonden uit tekstgebaseerde interfaces, trok uitgever 3DO met Meridian 59 de wereld binnen in een first-person 3D-omgeving. Het spel pionierde met klassieke mechanieken: spelers zochten elkaar op in herbergen, vormden groepen om kerkers te plunderen en vochten onderlinge vendetta’s uit via open-wereld PvP.
Na het faillissement van de oorspronkelijke studio gaven de originele ontwikkelaars Andrew en Chris Kirmse de broncode in 2012 vrij als open source. Twee officiële servers worden sindsdien belangeloos onderhouden door programmeurs uit de spelersgemeenschap, en de klassieker is tegenwoordig zelfs kosteloos te installeren via Steam.
3. Tibia (januari 1997)
Vier Duitse studenten van de universiteit van Regensburg ontwikkelden in hun vrije tijd een online rollenspel dat in januari 1997 het levenslicht zag. Tibia behoort tot de zeldzame categorie pioniers die nooit van eigenaar zijn gewisseld of offline zijn gehaald. Het bedrijf achter de game, CipSoft, runt het platform na bijna dertig jaar nog altijd met succes.
Tibia werd berucht om zijn meedogenloze moeilijkheidsgraad: personages die bezwijken verliezen niet alleen kostbare ervaringspunten en vaardigheidsniveaus, maar laten ook hun rugzak en uitrusting op de grond achter voor voorbijgangers.
4. Ultima Online (september 1997)
Onder leiding van gamedesigner Richard Garriott bewees Ultima Online dat grootschalige virtuele werelden commercieel levensvatbaar waren. Als eerste online spel verbrak Britannia de magische grens van honderdduizend betalende abonnees. Het spel bood een ongekende sandbox-vrijheid waarin spelers zelf huizen konden bouwen op open terrein, grondstoffen wonnen en een volledig spelergestuurde economie draaiende hielden.
5. Lineage (september 1998)
De Zuid-Koreaanse studio NCSoft bracht in het najaar van 1998 Lineage uit, een middeleeuws fantasyspel met een isometrisch cameraperspectief. In Aziatische internetcafés groeide het spel uit tot een nationaal fenomeen, met op het hoogtepunt ruim drie miljoen actieve spelers: cijfers die in de late jaren ’90 ongehoord waren voor online games.
Het zwaartepunt van Lineage ligt bij het zogeheten “castle sieges”-systeem, waarbij rivaliserende bloedbanden (bloedgildes) massale veldslagen uitvochten om forten te veroveren en belasting te heffen over omliggende steden. De originele servers van het eerste deel draaien in Zuid-Korea nog altijd door naast de modernere opvolgers.
6. EverQuest (maart 1999)
Met de lancering van EverQuest maakte het genre definitief de overstap naar een meeslepende, driedimensionale spelwereld. De wereld van Norrath dwong gamers om hechte allianties te sluiten; de beproefde samenwerking tussen beschermende tanks, genezers en aanvallers werd hier tot de gouden standaard van het MMO-genre verheven.
De game stond bekend om zijn meedogenloze straftijden: wie sneuvelde moest naakt terug naar zijn eigen lijk rennen om zijn spullen te bergen. Desondanks bouwde het spel een legendarische status op, en de franchise brengt anno nu nog altijd met de regelmaat van de klok nieuwe uitbreidingspakketten uit.
7. Habbo (augustus 2000)
Het Finse Sulake lanceerde in de zomer van 2000 een interactieve virtuele ontmoetingsplaats: Hotelli Kultakala, dat internationaal werd omgedoopt tot Habbo Hotel. Zonder monsters of levels richtte het platform zich puur op sociale interactie. Bezoekers ontwierpen een eigen pixelavatar, richtten kamers in met virtuele meubels en handelden in zeldzame voorwerpen.
De herkenbare isometrische pixelstijl wist generaties tieners aan zich te binden. In 2024 bracht Sulake zelfs Habbo Hotel Origins uit, een officiële historische heruitgave die teruggrijpt naar de servers en regels van het klassieke platform uit 2005.
8. RuneScape (januari 2001)
De Britse broers Andrew en Paul Gower programmeerden RuneScape oorspronkelijk als een Java-spel dat direct in een webbrowser kon draaien. Doordat het spel gratis toegankelijk was op eenvoudige school- en thuiscomputers, groeide de wereld Gielinor uit tot de virtuele speeltuin van miljoenen jongeren in de vroege jaren 2000.
De erfenis van het spel splitste zich later op in het moderne RuneScape 3 en het in 2013 herrezen Old School RuneScape (OSRS). Die klassieke variant trekt dagelijks nog altijd honderdduizenden gelijktijdige spelers, en rond de spelvaluta is een omvangrijke handel ontstaan waar platforms zoals Eldorado OSRS goud op inspelen.
9. Final Fantasy XI (mei 2002)
Toen Square Enix aankondigde dat het elfde deel in de befaamde Final Fantasy-reeks een online multiplayer zou worden, was de verbazing groot. Final Fantasy XI bewees de critici echter ongelijk en zette een technische mijlpaal neer: het was de eerste grote MMORPG die PlayStation 2-bezitters en pc-gamers op dezelfde servers liet samenspelen.
Het spel legde zware nadruk op filmische tussenfilmpjes en een complex klassesysteem. Hoewel opvolger Final Fantasy XIV tegenwoordig de schijnwerpers steelt, worden de originele servers van Final Fantasy XI op de pc nog altijd actief onderhouden door Square Enix.
10. EVE Online (mei 2003)
Het IJslandse CCP Games koos bij EVE Online voor een revolutionair servermodel: geen versnipperde werelden, maar één gigantisch sterrenstelsel (New Eden) waarin alle tienduizenden spelers tegelijkertijd opereren. Vrijwel ieder schip, wapensysteem en handelsstation wordt door gamers zelf geproduceerd en gedolven.
De game staat internationaal bekend om zijn spionagenetwerken, corporate verraad en gigantische oorlogen tussen allianties. Wanneer duizenden ruimteschepen elkaar urenlang onder vuur nemen, levert de resulterende vernietiging regelmatig tonnen aan reële schade op in nieuwskoppen over de hele wereld.
Bonus: Second Life (juni 2003)
Second Life van Linden Lab is strikt genomen geen spel met missies of tegenstanders, maar een driedimensionale virtuele wereld. Gebruikers bouwen en scripten hun eigen omgevingen, meubels en kleding van de grond af op.
De virtuele valuta, de Linden Dollar, werd direct koppelbaar gemaakt aan de Amerikaanse dollar. Daardoor ontstonden er volwaardige carrières in virtueel vastgoed en digitaal modeontwerp, en de hechte community blijft na ruim twintig jaar onverminderd trouw aan het platform.
Bonus: World of Warcraft (november 2004)
Blizzard Entertainment bracht eind 2004 World of Warcraft uit en veranderde daarmee het gamelandschap voorgoed. Door de drempel flink te verlagen ten opzichte van eerdere titels: personages verloren geen uitrusting bij het overlijden en konden eenvoudig solomissies volbrengen, brak het genre door naar het massapubliek.
Op zijn absolute piek rond 2010 telde Azeroth meer dan twaalf miljoen maandelijks betalende spelers. Twintig jaar na de oorspronkelijke release blijft het spel toonaangevend dankzij een constante stroom uitbreidingen en het parallelle succes van WoW Classic.
Bonus: Dungeons & Dragons Online (februari 2006)
Dungeons & Dragons Online (DDO) vertaalde de klassieke regels van de 3.5 tabletop-editie naar een digitale actie-RPG. In plaats van uitgestrekte open velden concentreerde DDO zich op afgesloten kerkers vol dodelijke vallen, mechanische puzzels en vertellingen door een virtuele Dungeon Master.
Het spel speelde bovendien een baanbrekende rol in het verdienmodel van de game-industrie: toen het in 2009 als een van de eerste westerse spellen de overstap maakte van een maandelijks abonnement naar een gratis te spelen hybride formule, redde dat de game van de ondergang en zorgde het ervoor dat de servers tot op de dag van vandaag openbleven.
Reageren