Zuid-Amerika is een continent van extreme geografische contrasten: van het kurkdroge zand van de Atacama-woestijn en de massieve gletsjers van Patagonië tot de tropische regenwouden van het Amazonebekken en de torenhoge bergpieken van de Andes. Het continent telt in totaal twaalf onafhankelijke soevereine staten, aangevuld met het Franse overzeese departement Frans-Guyana.
De onderlinge schaalverschillen tussen deze landen zijn enorm. Waar de twee kleinste onafhankelijke republieken van het continent, Suriname en Uruguay, net buiten de top tien vallen, beslaat de absolute koploper bijna de helft van de totale landoppervlakte van Zuid-Amerika. Dit zijn de tien grootste landen van Zuid-Amerika, gerangschikt van nummer één tot en met tien.
1. Brazilië: 8.516.000 vierkante kilometer
Met een oppervlakte van ruim 8,5 miljoen vierkante kilometer is Brazilië een continentale reus die bijna de helft van heel Zuid-Amerika beslaat. Het land grenst op Ecuador en Chili na aan álle landen van het continent. Als enige Portugeestalige natie in Zuid-Amerika telt Brazilië meer dan 215 miljoen inwoners, waarvan het leeuwendeel woont in de dichtbevolkte kustregio’s met metropolen zoals São Paulo en Rio de Janeiro.
Het binnenland wordt gedomineerd door het Amazonebekken, dat het grootste tropische regenwoud en de meest waterrijke rivier op aarde herbergt. De Amazone fungeert als een onvervangbaar ecosysteem en herbergt een tiende van alle bekende diersoorten ter wereld. Naast het regenwoud omvat Brazilië de Cerrado (een reusachtige savanne) en de Pantanal, het grootste tropische moerasgebied op aarde. Deze ongekende schaal maakt Brazilië tot de absolute agrarische en economische supermacht van Latijns-Amerika.
2. Argentinië: 2.780.000 vierkante kilometer
Argentinië is na Brazilië het grootste land van het continent en het achtste land ter wereld qua oppervlakte. Het land beslaat een lengte van bijna 3.700 kilometer van noord naar zuid. Het landschap varieert van de subtropische regenwouden en de watervallen van de Iguaçu op de grens met Brazilië tot de winderige steppes, gletsjers en fjorden van Patagonië en Vuurland in het uiterste zuiden.
Het economische en agrarische hart van Argentinië wordt gevormd door de Pampas: een gigantische, vruchtbare grasvlakte waar miljoenen runderen grazen en waar de legendarische gauchocultuur ontstond. Aan de westgrens torent het Andesgebergte met de Aconcagua (6.961 meter) als hoogste bergpiek van het westelijk halfrond. De hoofdstad Buenos Aires combineert brede boulevards en Europese architectuur met de rijke traditie van de tango en de Argentijnse voetbalpassie.
3. Peru: 1.285.000 vierkante kilometer
Peru strekt zich uit over drie scherp gescheiden landschapszones: de woestijnachtige kuststrook, het torenhoge Andesgebergte en het Amazone-regenwoud, dat meer dan zestig procent van het landoppervlak beslaat. Aan de dorre kust brachten pre-Columbiaanse beschavingen eeuwenoude monumenten voort, waaronder de mysterieuze Nazcalijnen die in de woestijnbodem zijn gekerfd.
In het Andesgebergte lag het machtscentrum van het Incarijk, dat in de vijftiende en zestiende eeuw het grootste rijk van precolumbiaans Amerika vormde. De historische hoofdstad Cusco en de ruïnestad Machu Picchu, spectaculair gebouwd op een bergkam tussen steile pieken, trekken jaarlijks miljoenen reizigers. Verder naar het oosten ontspringen de bronrivieren van de Amazone, waar diep in het ongerepte regenwoud van Manu en Tambopata nog altijd geïsoleerde inheemse stammen leven.
4. Colombia: 1.142.000 vierkante kilometer
Colombia bezit een unieke geografische positie: het is het enige land in Zuid-Amerika dat kusten heeft aan zowel de Stille Oceaan als de Caraïbische Zee. De ruggengraat van het land wordt gevormd door de Andes, die zich op Colombiaans grondgebied splitst in drie evenwijdige bergketens. Tussen deze bergkammen liggen vruchtbare hoogvlaktes en dalen waar grote steden zoals Medellín, Cali en de hoofdstad Bogotá zijn ontstaan.
Ten oosten van de bergketens strekken zich de uitgestrekte savannes van de Llanos en het dichte regenwoud van de Amazone uit, waardoor meer dan de helft van het landoppervlak zeer dunbevolkt is. Colombia geldt als een van de meest biodiverse landen op de planeet en telt meer vogelsoorten dan welk ander land ook. Het land is wereldberoemd om zijn koffieteelt in het berggebied en beschikt over aanzienlijke bodemschatten aan steenkool en smaragden.
5. Bolivia: 1.099.000 vierkante kilometer
Bolivia is het grootste van de twee door land ingesloten landen in Zuid-Amerika; het verloor zijn toegang tot de Stille Oceaan aan het einde van de negentiende eeuw na de Salpeteroorlog tegen Chili. Het land kent een enorm contrast tussen de hooggelegen Altiplano in het westen en de tropische laaglanden in het oosten. Sucre is de grondwettelijke hoofdstad, maar de regering zetelt in La Paz, dat met een hoogte van ruim 3.600 meter geldt als de hoogstgelegen regeringszetel ter wereld.
Op de Altiplano ligt de Salar de Uyuni: met een oppervlakte van meer dan tienduizend vierkante kilometer is dit veruit de grootste zoutvlakte op aarde. In het regenseizoen verandert deze witte vlakte in een gigantische spiegel die het wolkendek reflecteert. Onder de zoutkorst bevindt zich bovendien een van de grootste lithiumreserves ter wereld. Bolivia heeft een uitgesproken inheemse identiteit; meer dan de helft van de bevolking stamt af van de Quechua en Aymara, en het land telt tientallen officieel erkende inheemse talen.
6. Venezuela: 916.445 vierkante kilometer
Venezuela ligt aan de noordrand van het continent en beschikt over een kustlijn van ruim 2.800 kilometer aan de Caraïbische Zee en de Atlantische Oceaan. Het landschap kent een grote verscheidenheid, variërend van de noordelijke uitlopers van de Andes en de uitgestrekte savannes van de Llanos tot de dichte tropische wouden van het Amazonebekken.
Het meest karakteristieke landschap van Venezuela bevindt zich in het Hoogland van Guyana in het Nationaal Park Canaima. Hier torenen zogeheten tepui’s boven het oerwoud uit: gigantische, loodrechte tafelbergen van zandsteen die miljoenen jaren lang ecologisch geïsoleerd zijn gebleven. Vanaf de Auyán-tepui stort de Angel Falls (Salto Ángel) 979 meter naar beneden: de hoogste vrij vallende waterval op aarde. Daarnaast herbergt Venezuela in de Orinoco-gordel de grootste bewezen aardoliereserves ter wereld.
7. Chili: 756.950 vierkante kilometer
Chili bezit een van de meest herkenbare landvormen ter wereld. Deze smalle kuststrook is ruim 4.200 kilometer lang, maar meet van oost naar west gemiddeld slechts 175 kilometer. Ingeklem tussen de toppen van de Andes in het oosten en de Stille Oceaan in het westen omvat Chili vrijwel alle denkbare klimaatzones. Meer dan tachtig procent van de bevolking woont geconcentreerd in de centrale vallei rond de hoofdstad Santiago, waar een aangenaam mediterraan klimaat heerst.
In het noorden strekt zich de Atacama-woestijn uit, die geldt als de droogste niet-polaire plek op aarde; op sommige plekken is in decennia geen meetbare neerslag gevallen. Dankzij de kurkdroge lucht herbergt de Atacama ’s werelds krachtigste astronomische observatoria. Het uiterste zuiden van Chili bestaat daarentegen uit een spectaculair doolhof van fjorden, gletsjers en de granietpieken van het nationaal park Torres del Paine in Patagonië.
8. Paraguay: 406.752 vierkante kilometer
Paraguay is een van de slechts twee door land ingesloten landen in Zuid-Amerika. De rivier de Paraguay verdeelt het land in twee totaal verschillende geografische werelden. Het heuvelachtige oosten is vruchtbaar en herbergt vrijwel de gehele bevolking en de hoofdstad Asunción. Ten westen van de rivier ligt de Gran Chaco: een uitgestrekte, dorre wildernis van doornstruiken en droge bossen die meer dan zestig procent van het grondgebied beslaat, maar nauwelijks bewoond is.
Op de grens met Brazilië bevindt zich een van de grootste waterkrachtcentrales op aarde: de Itaipudam in de rivier de Paraná. Deze gigantische dam voorziet Paraguay van een overschot aan hernieuwbare elektriciteit, waardoor het land tot de grootste stroomexporteurs ter wereld behoort. Paraguay bezit daarnaast een unieke tweetalige cultuur: naast het Spaans spreekt vrijwel de voltallige bevolking het inheemse Guaraní, een taal die grondwettelijk is erkend als officiële landstaal.
9. Ecuador: 283.560 vierkante kilometer
Ecuador dankt zijn naam aan zijn ligging pal op de evenaar en strekt zich uit vanaf de Stille Oceaan tot diep in het Amazonebekken. Ondanks zijn relatief bescheiden omvang naar Zuid-Amerikaanse maatstaven herbergt Ecuador een van de hoogste concentraties biodiversiteit ter wereld. Het Andesgebergte doorkruist het midden van het land met actieve vulkanen zoals de Cotopaxi en de Chimborazo, waarvan de besneeuwde top door de uitdijing van de aarde rond de evenaar het punt is dat het dichtst bij de zon ligt.
Met ruim achttien miljoen inwoners op een compact territorium is Ecuador het dichtstbevolkte land van heel Zuid-Amerika. Tot het grondgebied behoren ook de wereldberoemde Galapagoseilanden, een geïsoleerde vulkanische archipel op zo’n duizend kilometer voor de kust. De unieke fauna op deze eilanden, waaronder reuzenschildpadden en zeeleguanen, vormde in de negentiende eeuw de directe inspiratiebron voor Charles Darwins evolutietheorie.
10. Guyana: 214.969 vierkante kilometer
Guyana ligt aan de noordoostkust van het continent en grenst aan de Atlantische Oceaan. Hoewel het land geografisch op het Zuid-Amerikaanse vasteland ligt, is het historisch en cultureel nauw verweven met het Caribisch gebied. Als voormalige Britse kolonie (Brits-Guiana) is het de enige staat in Zuid-Amerika waar Engels de officiële landstaal is. Meer dan tachtig procent van het grondgebied is bedekt met dicht, vrijwel ongerept tropisch regenwoud.
Een van de meest indrukwekkende natuurwonderen van het land is de Kaieteurwaterval in het binnenland. Hier stort de rivier de Potaro over een zandstenen klif 226 meter loodrecht naar beneden in een van de krachtigste vrije watervallen ter wereld, bijna vier keer zo hoog als de Niagarawatervallen. De afgelopen jaren staat Guyana wereldwijd sterk in de schijnwerpers door de ontdekking van gigantische offshore aardolievoorraden, waardoor dit dunbevolkte land plotseling een van de snelst groeiende economieën ter wereld werd.
“`
Reageren