Wat is het grootste land van Afrika? Met een oppervlakte van ruim 2,38 miljoen vierkante kilometer is Algerije met afstand het grootste land van Afrika, op de voet gevolgd door de Democratische Republiek Congo en Soedan. Het Afrikaanse continent beslaat meer dan dertig miljoen vierkante kilometer en herbergt een aantal van de meest uitgestrekte en geografisch diverse staten op aarde.
De onderstaande ranglijst rangschikt de tien grootste Afrikaanse landen op basis van hun totale landoppervlakte volgens de officiële gegevens van de Verenigde Naties en de Wereldbank. Tot de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan in juli 2011 voerde Soedan deze lijst decennialang aan; na die historische afsplitsing werd Algerije officieel de grootste natie van het continent.
1. Algerije – circa 2.381.741 km²
Algerije ligt in Noord-Afrika aan de Middellandse Zee en is niet alleen het grootste land van het Afrikaanse continent, maar ook het op negen na grootste land ter wereld. Meer dan tachtig procent van het totale grondgebied wordt ingenomen door de Sahara. Dit woestijnlandschap varieert van eindeloze zandzeeën (zoals de Grote Oostelijke Erg) tot het ruige vulkanische massief van het Ahaggargebergte in het zuiden, waar de berg Tahat met 2.908 meter het hoogste punt van het land vormt.
Ondanks de reusachtige oppervlakte woont het overgrote deel van de ruim 45 miljoen Algerijnen geconcentreerd in de smalle, vruchtbare kuststrook en langs de uitlopers van het Tell-Atlasgebergte in het noorden, waar een mediterraan klimaat heerst. Onder het zand van de zuidelijke woestijn bevinden zich immense voorraden aardgas en aardolie (met name rond Hassi Messaoud en Hassi R’Mel), die al decennialang de ruggengraat vormen van de nationale economie.
2. Democratische Republiek Congo – circa 2.344.858 km²
De Democratische Republiek Congo (DRC) ligt pal op de evenaar in Centraal-Afrika en is het grootste land van Sub-Saharaans Afrika. Het hart van het land wordt gevormd door het reusachtige Congobekken. Dit gebied herbergt na het Amazonegebied het grootste aaneengesloten tropische regenwoud op aarde. De machtige Congorivier slingert duizenden kilometers door het land en is qua watervolume de op een na grootste rivier ter wereld, en met gemeten dieptes van meer dan 200 meter zelfs de diepste rivier op aarde.
Naast haar ecologische betekenis bezit de DRC een fabelachtige minerale rijkdom. De bodem in provincies zoals Katanga herbergt meer dan de helft van de wereldwijde voorraden kobalt, naast kolossale reserves aan koper, coltan, goud en industriële diamanten. Het oosten van het land wordt begrensd door het Albertine Rift, waar actieve vulkanen zoals de Nyiragongo en de met gletsjers bedekte toppen van het Rwenzorigebergte oprijzen.
3. Soedan – circa 1.861.484 km²
Soedan ligt in Noordoost-Afrika aan de Rode Zee. Tot juli 2011 was het land met een oppervlakte van ruim 2,5 miljoen vierkante kilometer met afstand het grootste land van Afrika. Na een slepend conflict en een volksraadpleging scheidde het zuidelijke deel zich af als de soevereine staat Zuid-Soedan, waardoor Soedan bijna een kwart van zijn landoppervlak en het merendeel van zijn bewezen olievelden verloor.
De geografie van Soedan wordt volledig gedomineerd door het stroomgebied van de Nijl. Bij de hoofdstad Khartoem komen de Witte Nijl (afkomstig uit het Victoriameer) en de Blauwe Nijl (uit de Ethiopische hooglanden) samen om als één machtige rivier noordwaarts door de Nubische Woestijn naar Egypte te stromen. De rivierdalen voeden uitgestrekte landbouwarealen zoals het Gezira-schema, terwijl het noorden en westen (Darfur) bestaan uit kurkdroge woestijnen en steppes.
4. Libië – circa 1.759.540 km²
Libië strekt zich uit langs de Middellandse Zeekust van Noord-Afrika. Meer dan negentig procent van het landoppervlak bestaat uit de Libische Woestijn, een van de droogste en meest zonovergoten delen van de gehele Sahara. Er zijn in het land geen permanente rivieren of natuurlijke zoetwatermeren te vinden, waardoor vrijwel de gehele bevolking geconcentreerd woont in de noordelijke kuststeden zoals Tripoli en Benghazi.
Om steden en landbouwgronden van water te voorzien, realiseerde het land in de afgelopen decennia het project van de Grote Kunstmatige Rivier (Great Man-Made River). Dit netwerk van duizenden kilometers ondergrondse pijpleidingen transporteert fossiel zoetwater vanuit gigantische aquifers diep onder de Sahara naar de noordkust. Daarnaast herbergt het Sirtebekken in het noorden de grootste bewezen voorraden conventionele aardolie van heel Afrika.
5. Tsjaad – circa 1.284.000 km²
Tsjaad is een uitgestrekte, door land ingesloten staat in Centraal-Afrika en wordt door zijn centrale ligging en droge karakter ook wel het ‘Dode Hart van Afrika’ genoemd. Het landschap is opgedeeld in drie duidelijke zones: de dorre Sahara in het noorden, de droge Sahel-gordel in het midden en vruchtbaardere savannegebieden in het zuiden.
In het noorden rijst het spectaculaire Tibestigebergte op, met de slapende schildvulkaan Emi Koussi (3.415 meter) als hoogste piek van de gehele Sahara. In het zuidwesten ligt het Tsjaadmeer, ooit een van de grootste zoetwaterbekkens van het continent. Door aanhoudende droogte en intensieve irrigatie is dit meer sinds de jaren zestig met meer dan negentig procent gekrompen, wat grote ecologische en economische druk legt op de miljoenen omwonenden.
6. Niger – circa 1.267.000 km²
Niger dankt zijn naam aan de rivier de Niger, die door het uiterste zuidwesten van het land slingert en daar een smalle zone van vruchtbare landbouwgrond voedt. Meer dan tachtig procent van het nationale grondgebied ligt echter in de verzengende Sahara en de kwetsbare overgangszone van de Sahel.
Het landschap herbergt het Aïr-gebergte en de Ténéré-woestijn, een ontzagwekkende zandzee die bekendstaat om haar gigantische duinenrijen. Hier stond ooit de legendarische Arbre du Ténéré, die gold als de meest eenzame boom op aarde voordat deze in de jaren zeventig sneuvelde. Onder het barre woestijnzand rondom het noordelijke Arlit bevinden zich enkele van de belangrijkste uraniummijnen ter wereld, waarmee Niger een strategische leverancier is voor de wereldwijde nucleaire energiesector.
7. Angola – circa 1.246.700 km²
Angola ligt aan de zuidwestkust van het continent en bezit tevens de noordelijke kustexclave Cabinda, die door een smalle strook van de Democratische Republiek Congo van het moederland wordt gescheiden. Vanaf een smalle, droge kuststrook aan de Atlantische Oceaan stijgt het landschap steil op naar het centrale Bié-plateau, dat op hoogtes tussen de 1.500 en 2.500 meter ligt.
Dit hoogland fungeert als een belangrijke waterscheiding voor zuidelijk Afrika: hier ontspringen grote rivieren zoals de Cuanza en de Okavango, die oostwaarts naar de binnenlandse Okavangodelta in Botswana stroomt. Dankzij rijke offshore olievelden voor de kust van Cabinda en Luanda, in combinatie met lucratieve diamantmijnen in het noordoosten, behoort Angola tot de grootste olie- en grondstoffenexporteurs van Sub-Saharaans Afrika.
8. Mali – circa 1.240.192 km²
Mali is een volledig door land omsloten West-Afrikaanse staat met een roemruchte geschiedenis. In de middeleeuwen vormde het gebied het centrum van welvarende handelsimperia zoals het Ghana-rijk, het Mali-rijk en het Songhai-rijk, die fortuinen vergaarden met de karavaanhandel in goud en zout door de Sahara. Historische steden zoals Djenné en Timboektoe waren eeuwenlang wereldberoemde knooppunten van islamitische wetenschap en handel.
Geografisch bestaat het noorden uit meedogenloze zand- en rotswoestijn, terwijl het zuiden profiteert van de rivieren de Senegal en de Niger. In het centrale deel van Mali vertakt de Niger zich in een reusachtige binnendelta (de Massina). Dit uitgestrekte moeras- en overstromingsgebied vormt een groene oase in de dorre Sahel en biedt leefruimte aan miljoenen vogels, vissen en veehouders.
9. Zuid-Afrika – circa 1.221.037 km²
Zuid-Afrika beslaat het uiterste zuiden van het Afrikaanse continent en wordt aan drie zijden omsloten door de Atlantische en de Indische Oceaan. Het binnenland bestaat grotendeels uit een hooggelegen plateau (het Hoogveld), dat door een spectaculaire bergketen, de Drakensbergen, wordt gescheiden van de lagere kustgebieden. Het land omsluit bovendien de soevereine bergstaat Lesotho volledig binnen zijn grenzen.
De geografische variatie binnen Zuid-Afrika is buitengewoon groot: van de bloemenrijke fynbos-vegetatie rond de Kaap en de semi-aride Karoo tot de subtropische kustbossen van KwaZulu-Natal en de savannes van het Krugerpark. Naast deze landschappelijke rijkdom bezit het land het Bushveld-complex, een geologische formatie die de grootste voorraden platina, chroom en vanadium ter wereld herbergt.
10. Ethiopië – circa 1.104.300 km²
Ethiopië ligt in de Hoorn van Afrika en is met meer dan 125 miljoen inwoners het dichtstbevolkte door land ingesloten land ter wereld. Het land verloor zijn directe toegang tot de Rode Zee in 1993, toen Eritrea na een onafhankelijkheidsoorlog officieel soeverein werd.
Het landschap wordt gekenmerkt door het massieve Ethiopisch Hoogland, dat doormidden wordt gesneden door de Grote Slenk (Great Rift Valley). Met toppen tot boven de 4.500 meter in het Simiengebergte vangt dit hoogland enorme hoeveelheden neerslag op, die via het Tanameer de Blauwe Nijl voeden. In schril contrast met deze koele bergplateaus staat de in het noordoosten gelegen Danakildepressie: een zout- en lavavlakte die meer dan 120 meter onder zeeniveau ligt en te boek staat als een van de heetste plekken op aarde.
Reageren