Tekenfilms zijn allang niet meer alleen voor kinderen. Animatie maakt het mogelijk om duistere werelden te bouwen, filosofische vragen te stellen en thema’s aan te pakken die in een gewone film lastig te verfilmen zijn. Deze tien films laten zien wat het genre kan, van oorlogsdrama tot psychologische thriller.
10. Watership Down (1978)
Watership Down lijkt een onschuldige dierenfilm, maar is dat allerminst. Een groep konijnen ontvlucht hun warren na een onheilspellend visioen van een van hen. Onderweg krijgen ze te maken met roofdieren, mensen en een tirannieke konijnenleider.
De film laat bloed en dood gewoon zien. Veel kijkers die hem als kind zagen, weten dat nog precies. Het is een overlevingsverhaal in de vorm van een tekenfilm.
9. Paprika (2006)
In Paprika van Satoshi Kon kunnen therapeuten met een experimenteel apparaat in de dromen van hun patiënten stappen. Als dat apparaat wordt gestolen, lopen droom en werkelijkheid door elkaar heen. Wat volgt is een optocht van bizarre, prachtig getekende beelden.
De film gaat over identiteit, seksualiteit en de angsten die je liever onderdrukt. Het verhaal is niet altijd eenvoudig te volgen, maar visueel is het een van de rijkste animatiefilms ooit gemaakt.
8. Waltz with Bashir (2008)
Regisseur Ari Folman was als Israëlisch soldaat betrokken bij de oorlog in Libanon in 1982. Hij kan zich er bijna niets meer van herinneren. In de film praat hij met oud-strijdmakkers om zijn geheugen stukje bij beetje te reconstrueren.
Animatie maakt het mogelijk om herinneringen en nachtmerries op een vloeiende manier te tonen. De film werd genomineerd voor een Oscar voor beste niet-Engelstalige film. Het slot is een van de meest confronterende beelden uit de recente filmgeschiedenis.
7. Ghost in the Shell (1995)
Majoor Motoko Kusanagi is een cyborg en werkt voor een politie-eenheid in een futuristisch Japan. Ze jaagt op een hacker die bekendstaat als de Puppet Master. Hoe dichter ze bij hem komt, hoe meer ze zich afvraagt wat haar eigen bewustzijn nog waard is.
De film combineert schietpartijen met vragen over ziel, lichaam en identiteit. Regisseur Mamoru Oshii nam er alle tijd voor. Latere sciencefictionfilms hebben er zichtbaar van geleend.
6. Grave of the Fireflies (1988)
Isao Takahata vertelt het verhaal van de jongen Seita en zijn kleine zusje Setsuko. Ze proberen te overleven in Japan aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Hun huis is weggebombardeerd en niemand wil hen helpen.
De film verzacht niets en heeft geen goede afloop. Het is een van de meest aangrijpende oorlogsfilms ooit gemaakt, en dat zegt genoeg over de kracht van het medium. Neem tissues mee.
5. Perfect Blue (1997)
Mima is een popidool dat stopt met zingen om actrice te worden. Ze wordt achtervolgd door een obsessieve fan en verliest langzaam de grip op wat echt is. Satoshi Kon maakte er een beklemmende psychologische thriller van.
De film gaat over identiteit, roem en het gevoel dat iemand je constant in de gaten houdt. Regisseur Darren Aronofsky heeft in interviews gezegd dat de film hem inspireerde voor Requiem for a Dream en Black Swan.
4. South Park: Bigger, Longer & Uncut (1999)
De bioscoopfilm van South Park is grover en brutaler dan de tv-serie. Als de jongens een R-rated film zien, breekt er in de stad een moralistische kruistocht uit, met een oorlog tussen Amerika en Canada als gevolg. Ouders, politici en censuurwaakhonden krijgen allemaal hun deel.
Onder de schuttingtaal zit scherpe satire over vrijheid van meningsuiting. Het nummer Blame Canada werd genomineerd voor een Oscar. Dat de film een muzikale komedie is, maakt de shock alleen maar groter.
3. Howl’s Moving Castle (2004)
Hayao Miyazaki baseerde Howl’s Moving Castle op een boek van Diana Wynne Jones. De jonge Sophie wordt door een heks in een oude vrouw veranderd en zoekt onderdak in het rondtrekkende kasteel van tovenaar Howl. De film is geschikt voor kinderen, maar een aantal thema’s spreekt volwassenen meer aan.
Het gaat over oorlog, ouder worden en verantwoordelijkheid nemen. Er is geen simpele held en schurk. De film werd genomineerd voor een Oscar voor beste animatiefilm.
2. Waking Life (2001)
Richard Linklater draaide de film eerst met echte acteurs en liet die daarna overtekenen met de rotoscope-techniek. Een jonge man dwaalt door een droom en praat met filosofen, wetenschappers en willekeurige voorbijgangers. Het gaat over dromen, vrije wil en bewustzijn.
De beelden zijn continu in beweging en niets blijft op zijn plek staan. De film wil je niet vermaken, maar aan het denken zetten.
1. Akira (1988)
Katsuhiro Otomo baseerde Akira op zijn eigen manga. In Neo-Tokyo, dat in 2019 speelt, raakt motorbendelid Tetsuo in een experiment betrokken dat hem gevaarlijke psychische krachten geeft. Zijn vriend Kaneda probeert hem te stoppen terwijl de stad uit elkaar valt.
De film is gewelddadig, politiek cynisch en technisch een huzarenstuk. De handgetekende animatie ziet er ruim dertig jaar later nog steeds indrukwekkend uit. Akira liet in het Westen zien dat anime meer kon zijn dan kinderprogramma’s.
Wat deze tien films delen, is dat ze hun publiek serieus nemen. Ze laten oorlog, dood en twijfel zien zoals ze zijn, zonder er een moraal aan te plakken. Dat is precies wat animatie voor volwassenen onderscheidt van een tekenfilm met een grapje voor de ouders.
Fake